Dlaczego Wybuchlo Powstanie Styczniowe

Co przyczyniło się do wybuchu powstania styczniowego?

Sytuacja na terenach dawnej I Rzeczypospolitej przed Powstaniem Styczniowym Przez 30 lat poprzedzających wybuch Powstania Styczniowego (1832–1862) do wojska rosyjskiego wcielono siłą około 200 tysięcy Polaków, i to tylko z terenów Królestwa, nie licząc Polaków z Litwy i Ziem Zabranych.

Z tej liczby po 25 latach służby w armii rosyjskiej, wróciło w rodzinne strony 23 tysiące. Reszta, czyli 177 tysięcy (5,9 tys. rocznie), zginęła za obcą sprawę i w obcym mundurze w odległych rejonach rosyjskiego imperium – do tej pory nie są znane miejsca ich spoczynku. Prof. Andrzej Nowak: „Trafiły mi w ręce dane z powiatu piotrkowskiego.

Stamtąd w latach 1833–1856 do wojska w głębi Rosji wzięto 11 tysięcy osób. Wróciło 498 osób: zniszczonych, schorowanych, okaleczonych. To pokazywało, jak funkcjonuje społeczeństwo, które się nie buntuje.” Powstanie Styczniowe 1863 – 1864 to zbrojne wystąpienie przeciwko Rosji, największe polskie powstanie narodowe.

  1. Za jego początek przyjmuje się datę 22 stycznia 1863 roku.
  2. Przyczyną Powstania Styczniowego był nasilający się rosyjski ucisk narodowy na Polaków.
  3. Sam wybuch został poprzedzony wieloma manifestacjami patriotycznymi na terenie Warszawy, które były krwawo tłumione przez Imperium Rosyjskie i jego wojsko.

W tym czasie uformowały się dwa przeciwstawne obozy: czerwonych – dążących do wybuchu powstania oraz białych – przeciwników jakichkolwiek zrywów zbrojnych. Powstanie Styczniowe zostało przyspieszone przez pobór do wojska rosyjskiego ludności polskiej – tzw.

  • Branka, Tymczasowy Rząd Narodowy ogłosił manifest powstańczy, w którym wzywał do walki z zaborcami, jednocześnie gwarantując pewne dobra, m. in.
  • Zniesienie różnic stanowych.
  • Powstanie Styczniowe objęło swym zasięgiem Królestwo Polskie, a także Litwę, Białoruś oraz część Ukrainy.
  • Istotną rolę w powstanie, jeśli chodzi o działania zbrojne odegrał Romuald Traugutt, który zyskał wielką sławę jako dyktator powstania.

Dowodził on jednym z oddziałów, a wszystkie swoje działania poświęcił ratowaniu tego zrywu, do końca walczył o niepodległość. Niestety, Powstanie Styczniowe 1863 – 1864 nie mogło liczyć na powodzenie ani osiągnięcie jakiś większych sukcesów. W noc wybuchu Imperium Rosyjskie dysponowało aż 100 tysięczną armią wobec zaledwie 6 tyś.

  • Powstańców.
  • Co prawda wojsko polskie było wspomagane przez Polaków ze wszystkich zaborów, emigrację, a także przedstawicieli innych narodów, jednak wobec sił wroga byli praktycznie bezsilni.
  • Ostatecznie Rosja zyskała dwukrotną przewagę liczebną nad powstańcami.
  • Skutki powstania styczniowego.
  • Powstanie Styczniowe, które zakończyło się wiosną 1864 roku okazało się wielką klęską dla narodu polskiego.

Odzyskanie niepodległości stało się czymś niemożliwym i nawet nie myślano wtedy o kolejnych zrywach. Szacuje się, że ok.20 tyś. żołnierzy ze strony polskiej poległo. Rosjanie rozpoczęli represje natychmiast po stłumieniu powstania – wiele tysięcy ludzi przypłaciło życiem udział w powstaniu – zginęli podczas potyczek lub zostali zamordowani przez wojska rosyjskie (np.

w dniu 23 grudnia 1863 r. – stracenie Z. Chmieleńskiego w Radomiu). Około 20-25 tys. uczestników walk zesłano na Syberię. Władze rosyjskie przystąpiły też do wzmożonej rusyfikacji społeczeństwa polskiego, mającej na celu upodobnienie Kongresówki do innych prowincji Imperium Rosyjskiego. Już w 1867 zniesiono resztę autonomii Królestwa Polskiego, nazywanego odtąd Krajem Nadwiślańskim.

Szczególnie krwawo Rosjanie rozprawili się z powstaniem na Litwie, którą terroryzowały egzekucje generał-gubernatora Michaiła Murawjowa „Wieszatiela”. Rozstrzelali bądź powiesili 700 osób, ok.40 tys. wysłano etapami na katorgę na Sybir. Skonfiskowano 1660 majątków szlacheckich, oddając je na licytację lub obdarowując nimi oficerów rosyjskich.

W ramach represji miastom, które czynnie popierały powstanie odebrano prawa miejskie, powodując ich upadek, skasowano również wszystkie te klasztory w Królestwie, które były głównymi ośrodkami polskiego oporu. Epilogiem tego zrywu narodowego był wybuch powstania zabajkalskiego w czerwcu 1866, zorganizowanego przez polskich zesłańców.

Po upadku Powstania Styczniowego carat rozpoczął kampanię na rzecz „eliminacji polskich wpływów” w Kraju Północno-Zachodnim (Białoruś i Litwa) i w Kraju Południowo-Zachodnim(Ukraina). Plan tej kampanii składał się z wielu elementów i w całości został zrealizowany.

  1. Polski ruch narodowy na Białorusi, Litwie i Ukrainie został poważnie nadszarpnięty, a wpływy Rosji – polityczne, kulturowe, religijne i ekonomiczne – wzrosły bardzo mocno.
  2. Przygotowując kadry nauczycieli i drobnych urzędników do rusyfikacji Białorusinów, Litwinów i Ukraińców, władze rosyjskie wykształciły kadry litewskich, białoruskich i – w mniejszym stopniu – ukraińskich nacjonalistów.

Dowódcy Powstania Styczniowego : Ludwik Mierosławski, Marian Langiewicz, Romuald Traugutt Bitwy powstania styczniowego (przykłady): bitwa pod Ciołkowem, Szydłowcem ( 22 stycznia 1863 bitwa pod Lubartowem (23 stycznia 1863) bitwa pod Węgrowem ( 3 lutego 1863) bitwa pod Rawą ( 4 lutego 1863) bitwa pod Siemiatyczami (6-7 lutego 1863) bitwa pod Słupczą ( 8 lutego 1863) bitwa pod Miechowem ( 17 lutego 1863) bitwa pod Krzywosądzem ( 19 lutego 1863) bitwa pod Dobrą ( 24 lutego 1863) bitwa pod Małogoszczem ( 24 lutego 1863) bitwa pod Staszowem ( 17 lutego 1863) bitwa pod Nową Wsią ( 21 lutego 1863) bitwa pod Mrzygłodem ( 1 marca 1863) bitwa pod Nagoszewem ( 2-3 marca 1863) bitwa pod Pieskową Skałą (4 marca 1863) Zbrodnie rosyjskie dokonane podczas powstania Zbrodnia w Mołożowie 19 V 1863 r.

Jaki był główny cel powstania styczniowego?

Rok Powstania Styczniowego

UCHWAŁA S E N AT U R Z E C Z Y P O S P O L I T E J P O L S K I E Jz dnia 3 sierpnia 2012 r. ustanawiająca rok 2013 Rokiem Powstania Styczniowego

Dnia 22 stycznia 1863 roku wybuchło powstanie skierowane przeciwko rosyjskiemu zaborcy, a jego celem była restytucja Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Impulsem do podjęcia działań zbrojnych był manifest Tymczasowego Rządu Narodowego reprezentującego wszystkie warstwy ówczesnego społeczeństwa oraz ziemie leżące w historycznych granicach dawnej I Rzeczypospolitej.

  1. Powstanie było wyrazem sprzeciwu wobec carskiego ucisku i intensywnej polityki rusyfikacji.
  2. Pomimo poświęcenia i poniesionych ofiar zryw zakończył się klęską, a w odwecie władze carskie nasiliły represje przeciwko ludności cywilnej oraz całkowicie zlikwidowały resztki odrębności państwowej Królestwa Polskiego.

Honorując patriotyczne oddanie i szlachetne poświęcenie powstańców styczniowych, spłacamy dług wobec wielu pokoleń Polaków, którzy nie wahali się stanąć do walki w obronie wolności. Marian Langiewicz, dyktator i generał wojsk powstańczych, napisał: „Kraj, który ma takich żołnierzy, musi być wolnym i potężnym.

Towarzysze broni! Ojczyzna i historia Was nie zapomni”. Trudna historia i bolesne doświadczenia były źródłem siły i wytrwałości w walce o niepodległość całych pokoleń Polaków. Legenda i etos Powstania Styczniowego legły u podstaw odrodzonej Polski, a poświęcenia powstańców doprowadziły do odrodzenia naszej państwowości po 123 latach niewoli w 1918 roku.

Uchwała Senatu stanowi wyraz najwyższego hołdu poświęceniu i ofierze uczestników tamtych wydarzeń oraz wyraża pielęgnowany do dziś kult odpowiedzialności oraz obowiązku wobec Ojczyzny i Narodu. Senat Rzeczypospolitej Polskiej ustanawia rok 2013 Rokiem Powstania Styczniowego. Bogdan BORUSEWICZ : Rok Powstania Styczniowego

Dlaczego wybuchło powstanie?

Powstańcy chcieli doprowadzić do wyzwolenia Stolicy spod okupacji hitlerowskiej przed przybyciem armii sowieckiej, a tym samym zapewnić Polsce suwerenność po zakończeniu wojny. Oddziały powstańcze, chociaż liczne, ale bez odpowiedniego uzbrojenia stanęły do walki z regularną, w pełni zmilitaryzowaną armią niemiecką.

Co przyspieszyło wybuch powstania styczniowego?

Dr hab.P. Szlanta: branka przyspieszyła wybuch Powstania Styczniowego – Brankę przeprowadzono w Warszawie niespodziewanie w nocy z 14 na 15 stycznia 1863 r. Decyzja ta była bezpośrednią przyczyną wybuchu powstania. Następnego dnia Komitet Centralny Narodowy ogłosił Wielopolskiego „wielkim nikczemnym zbrodniarzem i zdrajcą”.19 stycznia Komitet uchwalił powierzenie dyktatury i naczelnego dowództwa powstania gen.

  1. Ludwikowi Mierosławskiemu.22 stycznia 1863 roku Komitet Centralny Narodowy wydał Manifest ogłaszający powstanie i powołujący Tymczasowy Rząd Narodowy.
  2. Nikczemny rząd najezdniczy rozwścieklony oporem męczonej przezeń ofiary postanowił zadać jej cios stanowczy – porwać kilkadziesiąt tysięcy najdzielniejszych, najgorliwszych jej obrońców, oblec w nienawistny mundur moskiewski i pognać tysiące mil na wieczną nędzę i zatracenie.

Młodzież polska poprzysięgła sobie zrzucić przeklęte jarzmo lub zginąć. Za nią więc narodzie polski, za nią! Po straszliwej hańbie niewoli, po niepojętych męczarniach ucisku, Centralny Narodowy Komitet, obecnie jedyny legalny Rząd twój Narodowy, wzywa cię na pole walki już ostatniej, na pole chwały zwycięstwa, które Ci da i przez imię Boga na niebie dać poprzysięga” – napisano w Manifeście, uznawanym za jeden z najpiękniej napisanych dokumentów w dziejach Polski, swoiste ukoronowanie idei romantycznych.

O co chodzi w powstaniu styczniowym?

Wezwał do wypowiedzenia posłuszeństwa carowi i walki o niepodległość Polski, Białorusi i Litwy. Powstańcy dysponowali 6 tysiącami ludzi i z tą siłą uderzona na 33 garnizony rosyjskie w nocy na 23 stycznia.

Co ogloszono w dniu wybuchu powstania styczniowego?

Historia – Manifest przekształcał Komitet Centralny w Tymczasowy Rząd Narodowy, Do walki przeciw Imperium Rosyjskiemu zostali wezwani wszyscy mieszkańcy przedrozbiorowej Rzeczypospolitej – Polacy, Litwini, Rusini i Żydzi, Ogłoszony w dniu wybuchu powstania styczniowego, manifest nadawał prawa obywatelskie wszystkim mieszkańcom Polski, bez względu na wyznanie, narodowość i pochodzenie społeczne.

Dokument znosił pańszczyznę i przyznawał chłopom na własność uprawianą przez nich ziemię, uwłaszczał chłopów. Manifest był kluczowym dokumentem dla procesu emancypacji społecznej i politycznej w Polsce, Zakładał on powstanie niepodległego państwa i równe prawa dla wszystkich obywateli oraz uwłaszczenie chłopów, cytat : Ziemia, którą Lud rolniczy posiadał dotąd na prawach czynszu lub pańszczyzny, staje się od tej chwili bezwarunkową jego własnością.

Wcielenie w życie postulatów manifestu nadzorowała Żandarmeria Narodowa, np. surowo karząc szlachtę i oficjalistów, wymuszających na chłopach odrabianie zniesionej pańszczyzny lub płacenie czynszu, Z powodu nieufności do szlachty polskiej, podsycanej przez ziemian, przez większość chłopów manifest z 22 stycznia 1863 został przyjęty z obojętnością a uwłaszczenie z niego wynikające przyjęto z wiarą dopiero od cara Aleksandra II Romanowa, i to jego społeczność wiejska uznała za dobroczyńcę,

Co jest symbolem powstania styczniowego?

SYMBOLE POWSTANIA STYCZNIOWEGO – Aktualnosci – Muzeum Regionalne im. Dzieci Wrzesińskich we Wrześni dodane: piątek 20 stycznia 2023 SYMBOLE POWSTANIA STYCZNIOWEGO22 stycznia 1863 r. na terenie Królestwa Polskiego, pod zaborem rosyjskim wybuchło powstanie narodu polskiego przeciw panowaniu moskiewskiemu.

  • Ideą zrywu było wyzwolenie dawnych ziem Rzeczypospolitej, gdzie jedność mają stanowić narody Polski, Litwy i Rusi (dziś używamy terminu Ukraina).
  • Idea ta miała swoje odbicie w symbolice powstańczej.Herb Rzeczypospolitej z powstania styczniowego to przedstawione na trójpolowej tarczy: Orzeł Biały (herb Polski), Pogoń (herb Litwy) i Św.

Michał Archanioł (herb Rusi). W każdym godle umieszczony jest krzyż i miecz jako symbole wspólnej walki Polaków, Litwinów i Rusinów przeciw Moskalom. Trójpodział ten widoczny jest także na jednej z wersji flag powstańczych, idąc za dawną tradycją kolory oznaczają strony świata gdzie: biały – tj.

  1. Zachód (Polska), niebieski – wschód (Litwa), czerwony – południe (Ruś czyli Ukraina).
  2. Używano też barw tylko polskich, czyli biel i czerwień w konfiguracji dawnej czyli flag czerwono-białych.
  3. Powstańców styczniowych na terenie zaboru rosyjskiego wspomogli także Polacy z zaboru pruskiego.
  4. Do walki szli pod polskimi sztandarami, jakie używano w Wielkim Księstwie Poznańskim, czyli flagami czerwono-białymi.

Częstym motywem na sztandarach obok orła polskiego był wizerunek Matki Bożej z Dzieciątkiem. : SYMBOLE POWSTANIA STYCZNIOWEGO – Aktualnosci – Muzeum Regionalne im. Dzieci Wrzesińskich we Wrześni

Jaki był główny cel powstania?

Żołnierze na barykadzie podczas Powstania Warszawskiego. Fot. PAP/CAf/Reprodukcja 1 sierpnia 1944 r. na rozkaz Komendanta Głównego AK gen. Tadeusza Komorowskiego „Bora” w Warszawie wybuchło powstanie. Przez 63 dni powstańcy prowadzili z wojskami niemieckimi heroiczną i osamotnioną walkę, której celem była niepodległa Polska, wolna od niemieckiej okupacji i dominacji sowieckiej.

Kto rozpoczął powstanie styczniowe?

Represje polityczne – W kwietniu 1862 roku kapitan Aleksandrow, kierownik stacji telegrafu wojskowego w Warszawie odebrał depeszę od cara, w której władca w rocznicę kwietniowej masakry zalecał użycie przeciwko demonstrantom broni siecznej, a w razie potrzeby kartaczy.

  1. Aleksandrow zmienił treść telegramu tak, że zalecał postępować łagodnie.
  2. Oddany został pod sąd polowy, który skazał go na rozstrzelanie, car wyrok zamienił na dożywotnią katorgę,
  3. W maju 1862 dowództwo rosyjskie wpadło na trop rosyjskiej organizacji rewolucyjnej w Warszawie.
  4. Jeden z jej członków kapitan Andrij Potebnia 27 czerwca 1862 roku dokonał zamachu, ciężko raniąc namiestnika Lüdersa w Ogrodzie Saskim,3 lipca Ludwik Jaroszyński ranił wielkiego księcia Konstantego Mikołajewicza,7 i 15 sierpnia Ludwik Ryll i Józef Rzońca podjęli nieudane próby dokonania zamachu na Aleksandra Wielopolskiego,3 stycznia 1863 Komitet Centralny Narodowy w składzie: Oskar Awejde, Józef Kajetan Janowski, Jan Maykowski, ks.

Karol Mikoszewski, Zygmunt Padlewski pod wpływem Stefana Bobrowskiego podjął decyzję o wybuchu powstania z chwilą ogłoszenia branki,

Kto i kiedy zainicjował wybuch powstania styczniowego?

W nocy z 14 na 15 stycznia 1863 r. okupacyjne władze rosyjskie przeprowadziły w Warszawie akcję porywania młodych mieszkańców stolicy do rosyjskiego wojska. Polacy nazwali ją pogardliwie „branką’. Jutro minie 160 lat od tego rosyjskiego aktu terroru, który bezpośrednio przyspieszył wybuch powstania styczniowego.

Czy powstanie styczniowe było konieczne i potrzebne?

Bohaterowie Powstania Styczniowego – Na Litwie władze rosyjskie po 1863 r. wzmogły prześladowanie wszelkich przejawów litewskości, co jednak nie złamało ruchu narodowego i etniczni Litwini dwie dekady po powstaniu rozwinęli nowoczesny ruch polityczny, dążący już nie do zjednoczenia z Polakami w walce z rosyjskim zaborcą i odbudowy państwa unijnego, ale do utworzenia niezależnego, narodowego państwa litewskiego.

Podobny proces miał miejsce na Ukrainie. Można więc powiedzieć, że po klęsce powstania styczniowego ostatecznie rozeszły się drogi narodów, które do nocy styczniowej w jakiejś mierze miały jeszcze wspólny cel, jakim była demokracja i wolność polityczna. Polacy podkreślając konieczność odbudowy Rzeczypospolitej w granicach przedrozbiorowych siłą rzeczy stymulowali powstawanie ruchów narodowych na Ukrainie i Litwie.

Proces ten przyspieszał przez kolejne pół wieku, do końca I wojny światowej. Taka musiała być kolej rzeczy, skoro do głosu w sprawie niepodległości dochodziły już nie tylko elity, ale również wielomilionowe masy ludności tych ziem. Powstanie styczniowe było punktem zwrotnym w rozwoju nowoczesnego narodu polskiego.

O jednym z aspektów, znaczeniu uwłaszczenia chłopów, już wspomniałem. Klęska powstania spowodowała także przewartościowanie ideowe i ukształtowanie się nowych koncepcji oraz programów społecznych, politycznych i kulturalnych. W pierwszych latach było to odrzucenie idei czynnej walki o niepodległość, zwłaszcza w kręgach konserwatywnych, które szukały dróg do ugody.

Obok tego szukano wzmocnienia sił narodowych poprzez program pracy organicznej, pozytywizmu, a po dwu dziesięcioleciach nowoczesnej myśli politycznej i społecznej. Pod koniec XIX w. osłabło brzemię klęski powstania a rosła jego legenda, bo właśnie powstanie styczniowe odcisnęło się najszerzej na losach polskich rodzin w trzech zaborach: przez masowy udział w walce i organizacji narodowej, przez odczuwalną skalę represji, wreszcie przez kult widoczny w sztuce, literaturze, obchodach patriotycznych, tak charakterystyczny dla czasów poprzedzających wybuch wojny w 1914 r.

Jak branka wpłynęła na wybuch Powstania Styczniowego?

Ten artykuł dotyczy powstania styczniowego. Zobacz też: Branka (kobieta),

Aleksander Sochaczewski : Branka Polaków do armii rosyjskiej w 1863 Artur Grottger : Branka (cykl Polonia )

Zobacz hasło branka w Wikisłowniku

table>

Zobacz w Wikiźródłach tekst Do Kampinosu

Branka – potoczna nazwa poboru do Carskiej Armii Rosyjskiej, zarządzonego w Królestwie Polskim 6 października 1862 z inicjatywy naczelnika rządu cywilnego Aleksandra Wielopolskiego, który nie chciał dopuścić do wybuchu powstania. Pobór miał objąć około 8 tysięcy rekrutów spośród osób podejrzewanych o działalność konspiracyjną, zamieszkałych w miastach, a zwłaszcza w Warszawie,

Branka młodych polskich mężczyzn do wojska rosyjskiego w nocy z 14 na 15 stycznia 1863 w Warszawie odbyła się na podstawie imiennych list, a nie jak zwykle poprzez losowanie. Akcja była pomysłem Aleksandra Wielopolskiego, a autorami list byli jego syn Zygmunt Andrzej Wielopolski i oberpolicmajster Siergiej Muchanow,

Branka, która w zamierzeniu miała przeciwdziałać wybuchowi powstania nazywanego później styczniowym, przyspieszyła tylko jego wybuch. Mimo że brankę utrzymywano w tajemnicy, część młodzieży opuściła Warszawę i sformowała w Puszczy Kampinoskiej oraz Lasach Serockich pierwsze oddziały.

Jaki wpływ na wybuch Powstania Styczniowego miała branka?

Prof.R. Żurawski vel Grajewski: decyzja o wybuchu Powstania Styczniowego była słuszna – Władze rosyjskie, ale także polski arystokrata, hrabia Aleksander Wielopolski, który do maja 1862 r. stał na czele rządu cywilnego w Królestwie Polskim, mieli świadomość, że część polskiego społeczeństwa dąży do wybuchu ogólnonarodowego powstania, a nastroje już „wrzą”.

  • Wówczas Wielopolski zaproponował pomysł branki – przymusowego poboru polskiej młodzieży do armii rosyjskiej.
  • Wówczas nie obowiązywał w niej pobór powszechny, który wprowadzono dopiero 1874 r.
  • Natomiast w latach 1855-1874 służba w armii carskiej trwała 15 lat i co roku wcielano do niej grupę nowych rekrutów, wybieranych drogą losowania.

Według koncepcji Wielopolskiego do armii rosyjskiej miały być tym razem wcielone głównie osoby zaangażowane w działalność konspiracyjną przeciw zaborcy, według przygotowanych wcześniej spisów. Branka miała paraliżować przygotowania do powstania narodowego, rozbić konspiracyjne struktury i odebrać powstańcom kadrę.

PAP: W jaki sposób Rosjanie przeprowadzili brankę? Czy była ona zaskoczeniem dla polskiego społeczeństwa? W nocy z 14 na 15 stycznia 1863 r. oddziały armii, żandarmerii i policji rosyjskiej dokonały zatrzymań osób, które znajdowały się na listach. Jeśli nie udało im się uciec, nie stawiali czynnego oporu i natychmiast wcielano ich do wojska.

Dr hab. Piotr Szlanta: Przygotowanie branki trwały kilka tygodni. Informacja o przymusowym werbunku młodzieży przedostała się do opinii publicznej. Członkowie Komitetu Centralnego Narodowego i Stronnictwo Czerwonych dobrze orientowali się w planach hr. Wielopolskiego.

  • Apelowano więc do spiskowców, aby nie przebywali w miejscu zamieszkania lub ukryli się w lasach otaczających stolicę m.in.
  • W Puszczy Kampinoskiej.
  • Branka miała być przeprowadzona głównie w Warszawie.
  • W nocy z 14 na 15 stycznia 1863 r.
  • Oddziały armii, żandarmerii i policji rosyjskiej dokonały zatrzymań osób, które znajdowały się na listach.

Jeśli nie udało im się uciec, nie stawiali czynnego oporu i natychmiast wcielano ich do wojska. PAP: Jakie były konsekwencje branki? CZYTAJ TAKŻE

Jak wyglądała sytuacja przed wybuchem Powstania Styczniowego?

Na chwilęprzed wybuchem Powstania Styczniowego Państwo polskie w II połowie XIX wieku nie było jednolite. Podział dotyczył nie tylko rozbicia terytorialnego, ale także społecznego. Trzy części Polski były oddzielone od siebie przez kordony policyjne i celne.

  1. Brak było dobrej komunikacji, dopiero w 1848 r.
  2. Warszawa uzyskała połączenia kolejowe z Krakowem i Wrocławiem, w 1860 r.
  3. Z Poznaniem i Gdańskiem, a w 1862 z Wilnem.
  4. Polacy mieli trudności z dostępem do prasy i wydawnictw, nie wspominając już o dostępności do paszportów.
  5. Między zaborami narastały podziały gospodarcze, kulturalne, polityczne.

Po Wiośnie Ludów w każdym z zaborów utrzymywały się represje, funkcjonowała cenzura, zakaz zgromadzeń i organizacji politycznych. W zaborze pruskim pozostawiono możliwość legalnego funkcjonowania polskich stowarzyszeń gospodarczych i oświatowych. Polacy mieli swoją reprezentację w Sejmie pruskim, wprawdzie nie mającą większego wpływu na działalność tej instytucji, ale pozwalającą na manifestację swej odrębności narodowej.

Galicja miała dwa uniwersytety w Krakowie i we Lwowie, działało Towarzystwo Naukowe w Krakowie, Zakład narodowy im. Ossolińskich we Lwowie. Namiestnikiem „Królestwa Galicji i Lodomerii” był Polak Agenor Gołuchowski, reprezentujący interesy konserwatywnego ziemiaństwa i lojalizm wobec monarchii Habsburgów, ale stanowiący nić porozumienia między Polakami, a rządem.

See also:  Zmora Nocna Dlaczego Przychodzi

Najgorzej było w Królestwie Polskim, szczególnie pod rządami namiestnika Paskiewicza – zsyłki na Sybir były w tym czasie nagminne. Położenie Polaków poprawiło się po objęciu rządów przez Aleksandra II. W Królestwie nastąpiło złagodzenie cenzury, ułatwiono wyjazdy zagraniczne.

Na kilka lat zawieszono pobór do wojsk. Wizyta cara w Warszawie w 1856 r. odbyła się wśród entuzjazmu i nadziei na pozytywne zmiany. Sytuacja międzynarodowa także przyczyniała się do rosnącego entuzjazmu. We Francji rządził Napoleon III popierający ruchy narodowościowe. Na terytorium podzielonych Włoch działał Giuseppe Garibaldi dążący do ich zjednoczenia.

Wszystkie te czynniki rodziły w duszach Polaków nadzieję na odmianę losu Ojczyzny. Nadzieja wolności była głównym powodem rozpoczęcia manifestacji ulicznych.11 czerwca 1860 r. odbył się pogrzeb generałowej Sowińskiej, żony bohaterskiego obrońcy Woli z 1831 r.

  1. Młodzież ze Szkoły Sztuk Pięknych poniosła trumnę na barkach na cmentarz kalwiński, a stamtąd mniejszymi grupkami udała się na miejsce zgonu Sowińskiego.
  2. W rocznicę Nocy Listopadowej tłum ludzi zebrał się pod Kościołem Karmelitów na Lesznie i odśpiewał polskie pieśni min.: „Boże coś Polskę” ze znamiennym zdaniem „Ojczyznę wolna racz nam wrócić Panie”, a także „Warszawiankę”, „Pieśń Legionów Polskich we Włoszech”.

Od tego czasu w polskich kościołach coraz częściej zaczęły rozbrzmiewać patriotyczne pieśni.25 lutego 1831 r. w 30 rocznicę bitwy pod Grochowem, odbyła się procesja ( z ul. Freta w kierunku Rynku Starego Miasta), podczas której niesiono narodowe sztandary i śpiewano patriotyczne pieśni.

Niestety została ona rozproszona przez żandarmerię i policję. Aresztowano kilkanaście osób, wiele pobito.27 lutego Na Krakowskim Przedmieściu od rosyjskiej salwy padło pięciu manifestantów. Ich pogrzeb odbył się 2 marca na Cmentarzu Powązkowskim i stał się wielką manifestacją solidarności wszystkich stanów Królestwa.

Na terenie całej prowincji odbywały się demonstracje i nabożeństwa żałobne za pomordowanych. Nawet chłopi przestawali odrabiać pańszczyznę.8 kwietnia 1861 r. na Placu Zamkowym Rosjanie ostrzelali bezbronny tłum, zginęło 100 osób, a kilkaset zostało rannych.

Przyczyniło się to do wzmożenia manifestacji w Warszawie i na prowincji.14 października Wprowadzono stan wojenny w Królestwie. Polacy natomiast coraz mocniej dążyli do uniezależnienia się od Rosji. Arystokracja i burżuazja chciały poszerzenia reform i przywrócenia stany sprzed 1830 r., ale przy współpracy z Rosją min.

Aleksander Wielopolski. Ugrupowanie białych dążyło do przeprowadzenia reform, wybuch powstania odsuwali na dalszy plan – L. Kronenberg. Czerwoni chcieli powstania i odbudowy Polski w granicach przedrozbiorowych – Jarosław Dąbrowski, Zygmunt Sierakowski. Chcąc rozbić konspirację dążącą do realizacji powstania zaproponował brankę (pobór do wojska rosyjskiego). Miała się ona odbyć nie na zasadzie losowania, ale poboru poprzez „imienne wskazanie” młodzieży podejrzanej politycznie. W Królestwie miało to być ok.12 000 osób, a z tego 2500 w samej Warszawie.

Termin w Warszawie wyznaczono na 15 stycznia, na prowincji dziesięć dni później. W tej sytuacji młodzież zaczęła uchodzić do okolicznych lasów. Późną nocą z 14 na 15 stycznia w Warszawie patrole policji i żołnierzy zabierały z wyznaczonych domów ludzi. Odprowadzano ich pojedynczo do cyrkułów, następnie pod zwiększoną eskortą grupami do Cytadeli.

Do godziny 7 rano zatrzymano 1800 poborowych. Jak się później okazało, gdy policja nie zastała na miejscu wyznaczonych osób, zabierała inne. Wśród nich wielu musiano zwalniać, gdyż nie nadawali się do służby. W kolejnych dniach kontynuowano brankę metodą ulicznych łapanek. : Na chwilęprzed wybuchem Powstania Styczniowego

Kto pisal o powstaniu styczniowym?

Dziedzictwo kulturalne powstania styczniowego – Powstanie styczniowe znalazło ogromny oddźwięk w twórczości polskich artystów, poetów i pisarzy. Najsłynniejszym z malarzy, którzy podjęli temat zrywu narodowego był Artur Grottger. Jego cykle Warszawa I, Warszawa II, Polonia, Lituania, Wojna stały się pomnikami odwagi, patriotyzmu i determinacji walczących.

  1. O powstaniu pisali liczni pisarze, jak Eliza Orzeszkowa, Bolesław Prus czy Stefan Żeromski.
  2. Ich podejście do tematu bywało bardzo różne – od idealizacji insurekcji do jej potępienia.
  3. Liczne wiersze poświęciło zrywowi styczniowemu wielu poetów, w tym Cyprian Kamil Norwid.
  4. Jego Fortepian Szopena ukazuje zagładę polskiej kultury dokonaną przez barbarzyńskich carskich żołnierzy.

Wśród poetów przeważało nastawienie patriotyczne. Nawet tuż po upadku powstania wiersze opisywały bohaterstwo partyzantów, ich poświęcenie i gotowość do kolejnego zrywu. Samuel Henryk Merzbach, poeta polski pochodzenia żydowskiego, pisał: Zgniotą nas tyrany – powstaniem na nowo! I naostrzym znowu zardzewiałe noże! I ginąc za Ciebie, Wolności-Królowo, Znów modlić się będziem krwią i łzami Boże!

Czym walczyli w powstaniu styczniowym?

Uzbrojenie powstańców | Narodowe Centrum Kultury Broń (a raczej jej brak) była stałym zmartwieniem Tymczasowego Rządu Narodowego i wszystkich oddziałów biorących udział w walce. Plany o zdobyciu broni wroga w pierwszych decydujących dniach wojny spełzły na niczym.

Marian Langiewicz przybywając do Polski „musiał sobie zadać gwałt, żeby nie wybuchnąć śmiechem”, gdy dowiedział się jakich zdobyczy spodziewali się na pobitych Rosjanach Polacy. O wiele mniejsze od rosyjskich oddziałów niewielkie partyzanckie oddziały powstańców najczęściej musiały uciekać przed obławami regularnej armii cara.

Powstańcy zmuszeni byli prowadzić taktykę obronną a nie zaczepną. Utrudniało to w sposób dramatyczny zdobywanie oręża na poległych wrogach. Najbardziej dostępnym uzbrojeniem okazała się broń myśliwska. Sztucery, dubeltówki i wszelkiego rodzaju strzelby stanowiły większą część powstańczego uzbrojenia.

  • Oczywiście broń palną najczęściej posiadali oficerowie, którzy, będąc zazwyczaj szlachcicami, dysponowali właśnie bronią myśliwską.
  • Strzelcy, ze względu na rodzaj używanej broni, dzielili się na tyralierów (posiadacze broni gładkolufowej), karabinierów (strzelba z gwintowaną lufą) i ptaszników (popularna broń myśliwska).

Chłopi uzbrojeni byli w kosy, piki a nawet halabardy. W oddziałach stanowili oni nawet 80 % składu. Władze powstańcze już w 1862 roku zabiegały o zakup broni z zagranicy. Zakonspirowani agenci wysyłani z misją kupna karabinów w Austrii, Belgii, Francji i Wielkiej Brytanii, dysponowali nieraz kwotą 200 000 franków w gotówce.

Jak się nazywała polska po powstaniu styczniowym?

Zabór Rosyjski Po zakończeniu Powstania styczniowego nastąpiły zmiany w systemie represji wobec Polaków który był stosowany w trakcie trwania walk. W Petersburgu powstał, z inicjatywy Aleksandra II, tajny Komitet dla Spraw Królestwa Polskiego. Celem jaki stał przed tą instytucją było zapobieżenie wybuchowi w przyszłości podobnego powstania oraz stworzenie planów pozbawienia Polski odrębności.

  1. W tym celu zamierzano zlikwidować jakąkolwiek autonomię Królestwa oraz wykorzystać konflikty jakie panowały pomiędzy chłopami a szlachtą.
  2. Ta ostatnia została uznana za największe zagrożenie jako, że z niej pochodzili ludzie pragnący niepodległości Polski.
  3. Ostatecznie Rosjanie zlikwidowali autonomię państwa oraz zmienili jego nazwę na Kraj Przywiślański.

W 1866 rozwiązano Sekretariat Stanu dla Królestwa a utworzono Własną Jego Cesarskiej Mości Kancelarię dla Spraw Królestwa. Rada Stanu i Rada Administracyjna Królestwa Polskiego zostały zlikwidowane. Także Komisja Wyznań i Oświecenia została zniesiona i zastąpiona przez uzależniony od Petersburga Warszawski Okręg Naukowy.

  • Dokonane zmiany miały podkreślać fakt wchłonięcia Polski przez Rosję.
  • Posługiwanie się językiem polskim na Litwie, Ukrainie i Białorusi zostało zakazane, majątki należące do Polaków były konfiskowane a sami Polacy nie mogli kupować ziemi.
  • Urzędnicy pracujący w administracji rekrutowani byli spośród ludzi chętnych do prowadzenia tej anty-polskiej polityki.

Rozpoczęto intensywną rusyfikację wymierzoną zwłaszcza przeciw Unitą, czyli Polakom wyznającym Greko katolicyzm. Ostatecznie wszyscy Unici zostali zaliczeni do Prawosławnych a biskupstwo greckokatolickie w Chełmie zostało zlikwidowane w 1875 roku. Stosowano także przemoc, na przykład w stosunku do Unitów podlaskich.

Rusyfikacja nie ominęła edukacji, w której wprowadzono obowiązkowe nauczanie języka rosyjskiego. Język ten miał też być językiem wykładowym, język polski zaś uczyniono przedmiotem nadobowiązkowym. Treści przekazywane na lekcjach także zostały poddane rusyfikacji. Od roku 1885 również w szkołach ludowych zaczęto nauczać wszystkich przedmiotów w języku rosyjskim, oprócz lekcji j.

polskiego i religii. Do szkół zawitało donosicielstwo popierane przez władze, zwłaszcza przez kuratora warszawskiego Aleksandra Apuchtina, jako element systemu policyjnego. Okres rządów tego kuratora nazywany jest zresztą „nocą apuchtinowską”. SG w Warszawie, która dotychczas była centrum rozwoju kultury i nauki w Polsce, została zlikwidowana i zastąpiona przez szkołę rosyjską.

Towarzystwa oświatowe i kulturalne nie mogły funkcjonować. Zabór Pruski Kanclerz Prus Ottto Bismarck dążył do zjednoczenia regionu w jedno państwo niemieckie. On i inni niemieccy politycy byli zdania, że jedną z głównych przeszkód na drodze do urzeczywistnienia tego celu jest poczucie odrębności na ziemiach zamieszkanych przez katolików oraz terenach odebranych Polsce w trakcie rozbiorów.

By przezwyciężyć te trudności rozpoczęto kampanie walki z kościołem katolickim. Tą politykę określano mianem walki o kulturę – kulturkampf. Uderzenie w kościół katolicki było także uderzeniem w naród polski na ziemiach zaboru pruskiego. Zaatakowano także system edukacyjny, poprzez zakaz wstępowania nauczycieli do polskich organizacji, a uczniów do młodzieżowych związków katolickich.

  • W miejsce języka polskiego wprowadzano niemiecki: do sądownictwa, administracji.
  • Wprowadzono także zakaz głoszenia kazań w języku polskim.
  • Ultukampf oficjalnie zakończył się w 1878 roku, lecz polityka germanizacji była kontynuowana.
  • Wzmacnianie kultury niemieckiej na wschodzie Prus było motywowane możliwością konfliktu z Rosją oraz antyniemieckim nastrojom wśród ludzi narodowości polskiej.

Jedną z najbardziej drastycznych metod zastosowanych przez Niemców było wysiedlenie 26,000 polskich robotników z zaboru rosyjskiego i austriackiego, którzy pracowali w niemieckich folwarkach. Działo się to 1885 roku i skończył się śmiercią wielu z wyrugowanych ludzi z powodu mrozów.

By walczyć z polskim ziemiaństwem utworzono Komisje Kolonizacyjną. Dysponowała ona dużymi funduszami których używano w celu wykupywana ziemi od Polaków. Na niej mieli być osiedlani koloniści z Niemiec. W 1891 roku utworzony został Związek Wszechniemiecki, co było przejawem panującego w Prusach nacjonalizmu i dążenia do całkowitej germanizacji wschodnich ziem państwa.

W 1894 roku założono Związek Popierania Niemczyzny w Marchiach Wschodnich, który w 1899 roku przemianowano na Niemiecki Związek Kresów Wschodnich. Organizacja ta zwana była Hakatą,od nazwisk założycieli Hansemanna, Kannemanna i Tiedemanna. Celem istnienia tej organizacji była germanizacja ziem polskich.

Zwiększono fundusze komisji kolonizacyjnej przeznaczane na wykup ziemi od Polaków oraz starano się zachęcić ludność niemiecką do pozostania na terenach zaboru. Od 1904 wprowadzono dla ludności polskiej obowiązek uzyskania pozwolenia przed postawieniem budynku oraz starano się utrudnić im kupowanie ziemi.

Od 1908 roku władze niemieckie miały prawo wywłaszczać Polaków i zastępować ich kolonistami niemieckimi. Aktywność polityczna Polaków została ukrócona przez tak zwaną ustawę kagańcową. Zabór Austriacki Powstanie autonomii galicyjskiej zostało przyspieszone przez przegraną Austrii w wojnie z Prusami w 1866 roku.

  • Habsburgowie obawiali się ruchów niepodległościowych i możliwości wybuchu powstania wśród narodów tworzących monarchię.
  • Najbardziej chcieli zyskać przychylność Węgrów i dlatego też Cesarstwo Austriackie zostało przekształcone w 1867 roku w państwo federacyjne Austro- Węgry,
  • Galicja pozostała w Cesarstwie Austrii lecz jej autonomia została poszerzona.

Namiestnicy mieli być odtąd narodowości polskiej a ludność miała prawo do wyboru posłów do sejmu krajowego. Stanowisko namiestnika otrzymał konserwatysta Agenor Gołuchowski. Obrazem pozytywnego stosunku do Cesarza Austrii Franciszka Józefa mogą być słowa zawarte w liście od działaczy politycznych: „Przy Tobie, Najjaśniejszy Panie, stoimy i stać chcemy”.

  1. Przeciwni takiemu stosunkowi byli ludzie skupieni w obozie liberalno-mieszczańskim pod przywództwem Franciszka Smolki.
  2. Domagali się oni utworzenia w miejsce Austro-Węgier państwa federacyjnego.
  3. Przeciwni temu byli konserwatyści, którzy byli zwolennikami uzyskiwania mniejszych ustępstw.
  4. Postulatowi temu sprzeciwiali się także Węgrzy którzy strzegli swej pozycji w monarchii dualistycznej.

Pozostałe państwa zaborcze także były przeciwne przewidując, że spowodowałoby to wzrost chęci zjednoczenia wszystkich ziem polskich w pozostałych zaborach. Autonomia Galicji, choć nie była to pełna niezależność, pozwoliła na rozwój polskiej kultury, oświaty i działalność polityczną.

  1. To tu powstały partie PSL i PPS.
  2. Uniwersytet i szkoła techniczna we Lwowie zostały spolonizowane.
  3. Powołano też urząd ministra dla spraw Galicji.
  4. Ruch robotniczy Industrializacja ziem polskich wiązała się ze wzrostem liczebności klasy robotniczej.
  5. Początkowo należeli do niej ludzie pracujący w manufakturach i drobni rzemieślnicy.

Następnie dołączyli do niej chłopi szukający pracy w miastach i trafiający do fabryk. Największe ich skupiska znajdowały się na Górnym Śląsku i w Królestwie Polskim. Warunki pracy w fabrykach były ciężkie, robotnicy pracowali od 11 do 17 godzin na dobę a zarobki były bardzo niskie, wystarczające na najbardziej podstawowe artykuły.

Niedostateczna opieka zdrowotna była przyczyną licznych zgonów. W przemyśle pracowały także kobiety i dzieci i ich położenie było jeszcze gorsze. Zarabiali mniej niż zwykli robotnicy a prace przez nich wykonywane były często niebezpieczne i szkodliwe dla zdrowia. Właściciele fabryk, podobnie jak i kadra techniczna i nadzorcy byli często obcej narodowości.

Robotnicy próbowali poprawić swoją sytuację życiową na drodze wystąpień lecz brak jedności i organizacji robotniczych powodował, że nie mogli odnieść sukcesu. Organizacje robotnicze zaczęły pojawiać się na Śląsku od 1860 roku, co zapewniło robotnikom te dwa brakujące elementy.

  • Powstawały organizacje o charakterze socjalistycznym, którym napotykały opór ze strony Kościoła.
  • Problemem był także język niemiecki.
  • W latach 70-tych XIX wieku doszło do prób organizowania się robotników z innych zaborów.
  • W zaborze austriackim, we Lwowie powstawały koła samopomocy, które zajmowały się działalnością edukacyjną.

Ukazywały się pisma dla robotników, na przykład „Czcionka”, których znaczenie było bardzo duże. Na ziemiach zaboru rosyjskiego studenci uczęszczający na uczelnie rosyjskie weszli w kontakt z ugrupowaniem rewolucyjnym „Ziemia i Wolność”. Wkrótce potem w Warszawie zaczęły powstawać kółka socjalistyczne, jednakże duża liczba ich członków została aresztowana.

W wyniku działalności organizacji socjalistycznych na ziemiach zaboru rosyjskiego opracowano w Warszawie pierwszy program socjalistyczny. Jego współtwórcą był Ludwik Waryński (1856-1889). Program ten, znany jako „Program brukselski”, został w 1879 roku wydrukowany w Szwajcarii. Według niego interesy klasy robotniczej, zarówno społeczne jak i polityczne były odrębne od interesów innych.

Po ucieczce Waryński próbował kontynuować działalność socjalistyczną na terenach Galicji został jednak aresztowany i sądzony w 1879 roku (proces krakowski). Po tym Waryński musiał opuścić tereny Galicji i trafił do Genewy, gdzie przebywali także inni socjaliści.

Przebywanie w tym towarzystwie pozwoliło Waryńskiemu na lepsze poznanie dorobku myśli socjalistycznej. W 1882 roku Waryński powrócił do Królestwa Polskiego gdzie utworzył, w oparciu o „Manifest Komunistyczny”, Międzynarodową Socjalno – Rewolucyjną Partię Proletariat, Zwana ona była Wielkim Proletariatem.

Postulowano zagwarantowanie proletariatowi swobód politycznych, zorganizowanie bezpłatnego systemu edukacyjnego i skończenie z wyzyskiem ekonomicznym. Robotnicy mogli osiągnąć to wszystko tylko na własną rękę. Sposobami na osiągnięcie tych celów były masowe wystąpienia, demonstracje i strajki.

W kwietniu 1883 roku w Żyrardowie zorganizowano ogromny strajk protestując przeciw obniżce płac. Doszło do starć z wojskiem w których zginęły 3 osoby. Wiele też aresztowano. W 1884 roku fala aresztowań dotkliwie uderzyła w Proletariat. Zatrzymano wiele osób z kierownictwa i najbardziej aktywnych działaczy, na przykład Stanisława Kunickiego który był członkiem komitetu centralnego.

Pomimo tego wszystkiego, partia działała nadal przez kolejne 2 lata, aż do roku 1886, w którym to roku rozbiła ją kolejna fala aresztowań. Tak zakończył się żywot pierwszej polskiej partii robotniczej. Polska Partia Socjalistyczna i Socjaldemokracja Królestwa Polskiego i Litwy Upadek I Proletariatu na chwile zahamował rozwój organizacji socjalistycznych w Królestwie Polskim.

  1. Dwa lata po jego rozbiciu, w 1888 roku podjęto próbę utworzenia następnej partii robotniczej.
  2. Po strajkach w Warszawie, Łodzi i Białymstoku Ludwik Kulczycki utworzył, nawiązując poprzedniczki, II Proletariat.
  3. Partia ta propagowała socjalizm rewolucyjny i internacjonalizm,
  4. Za podstawowy środek do osiągnięcia swych celów uznano terror co odrzuciło od niej wielu robotników.

Większym poparciem cieszył się Związek Robotników Polskich którego założycielami byli Jan Marchlewski, Adolf Warski-Warszawski oraz Ludwik Krzywicki. Celem istnienia związku była poprawa losu robotników żyjących w Królestwie. W ramach związku powstała nielegalna Kasa Oporu, która działała jak związek zawodowy.

  1. W niedługim czasie mogła już odgrywać dużą rolę we wszelakich strajkach jako, że objęła ona swym działaniem dużą ilość robotników.
  2. Prowadzono także akcje propagandowe i szerzono oświatę („Tygodnik Powszechny”).
  3. Starano się też uzyskać poparcie robotników rosyjskich i razem walczyć o lepsze warunki życiowe.

Inaczej niż II Proletariat, Związek Robotników Polskich pragnął też niepodległości Polski. Poczynając od 1891 roku nacisk na te akcenty powiększył się. W innych zaborach tworzono w tym czasie programy będące połączeniem myśli socjalistycznej z chęcią walki o niepodległą Polskę.

Miały one więcej wspólnego z tradycją powstańczą niż z partiami typu Proletariat. W walce o niepodległość planowano wykorzystać możliwy konflikt zbrojny pomiędzy państwami zaborczymi. W listopadzie 1892 roku odbył się w Paryżu zjazd podczas którego ustalono ostateczny kształt programu politycznego oraz utworzono Związek Zagraniczny Socjalistów Polskich.

W następnym roku w imieniu tego związku do Polski udał się jeden z twórców programu politycznego Stanisław Mendelson, któremu udało się doprowadzić do połączenia się Związku Robotników Polskich z II Proletariatem. Ugrupowania te utworzyły Polską Partię Socjalistyczną.

Nie wszyscy działacze socjalistyczni zdecydowali się na przystąpienie do PPS-u. Część z nich, która od interesu narodowego bardziej ceniła sobie internacjonalizm, utworzyła w 1893 roku Socjaldemokrację Królestwa Polskiego. W roku 1900 przemianowano ją na Socjaldemokracje Królestwa Polskiego i Litwy. Zrezygnowano z haseł niepodległościowych, stawiając na pierwszym miejscu walkę klasową.

Czołowymi przedstawicielami SDKPiL to Bronisław Wesołowski, Feliks Dzierżyński i Róża Luksemburg, Organizacje socjalistyczne tworzące się w Galicji były podobne do PPS-u pod względem programu. W 1889 roku powstała Socjaldemokratyczna Partia Austrii, która zapoczątkowała rozwój innych organizacji.

  • W 1892 roku powstała tu partia, która później przyjęła nazwę Polskiej Partii Socjalno-Demokratycznej Galicji i Śląska Cieszyńskiego (PPSD).
  • Głównymi celami które starała się osiągnąć było prawo wyborcze dla wszystkich oraz szerokie gwarancje socjalne.
  • W Galicji PPSD ścierała się z obozem konserwatywnym, głównie ze Stańczykami.

Najważniejszymi działaczami PPSD byli Ignacy Daszyński, Herman Lieberman i Herman Diamand. Na ziemiach zaboru pruskiego organizacja ruchu socjalistycznego szła bardzo opornie. Robotnicy nie byli zainteresowani ideami socjalistycznymi. Dopiero w 1893 roku powstała PPS zaboru pruskiego i dało się zauważyć ożywienie działalności, głównie na Górnym Śląsku.

  1. Napotkano też przeszkody w postaci coraz ostrzejszego konfliktu polsko-niemieckiego i sprzeciwu Kościoła wobec działalności partii socjalistycznych.
  2. Ruch Ludowy Tradycyjnie na wsi istniał konflikt pomiędzy chłopami a dworem.
  3. To i ciężka sytuacja chłopów przyczyniły się do powstania ruchu chłopskiego, inaczej ludowego.

Ludowcy domagali się rozstrzygnięcia na korzyść chłopów zatargu o prawo własności do lasów i pastwisk. W latach 1846-49 nie odnieśli jednak sukcesu. Chłopi nie mieli też możliwości bronienia swoich interesów w parlamencie. W Galicji próbowano także zaszczepić zasady katolickiej nauki społecznej, chciał to zrobić ksiądz Stanisław Stojałkowski.

  • Pomimo fakty głoszenia klerykalizmu był nie był jednak popierany a nawet zwalczany przez kościół.
  • Inaczej do tej sprawy podeszli Bolesław i Maria Wysłouchowie, którzy publikowali pismo „Przyjaciel Ludu”.
  • Na jego łamach postulowano zerwanie z klerem, wyzwolenie chłopów spod wpływu ziemian i rozpoczęcie przez nich działalności politycznej.

Jednym z wybitniejszych ludzi związanych z „Przyjacielem.” był Jan Stapiński. Został on pierwszym przewodniczącym powstałego 28 lipca w Rzeszowie Stronnictwa Ludowego. Postulatami Stronnictwa była demokratyzacja wyborów, przestrzeganie swobód politycznych i dostępność tanich kredytów.

W 1913 roku doszło do podziału w Stronnictwie. Powstały dwie zwalczające się nawzajem grupy: Polskie Stronnictwo Ludowe „Piast” pod przywództwem Wincentego Witosa i „Lewicę” Stapińskiego. Rozwój ruchu ludowego w zaborze pruskim był stymulowany przez politykę niemiecką. By walczyć z próbami przejęcia ziemi od Polaków organizowano chłopskie stowarzyszenia gospodarcze, na przykład kółka rolnicze.

W nich to skupiali się głównie zamożniejsi chłopi, którzy współdziałali także z podobnymi organizacjami ziemiańskimi. Na Mazurach w 1897 roku powstałą Mazurska Partia Ludowa, która chciała osiągnąć następujące cele: oddawanie chłopom w dzierżawę ziem należących do państwa, by wójtowie byli wybierani przez chłopów, a uprzywilejowanie folwarków zlikwidowane.

  • Najgorsze warunki do rozwoju ruchu ludowego były w zaborze rosyjskim.
  • Rusyfikacja połączona z rozbudowanym aparatem policyjnym skutecznie przeciwdziałała wszelkim próbom stworzenia organizacji chłopskich.
  • Ponadto istniał tu konflikt pomiędzy chłopami a dworem.
  • Dopiero wzrost świadomości narodowej wśród chłopów połączony z działalnością oświatową, sprawił, że na przełomie wieków powstawać zaczęły organizacje chłopskie.
See also:  Dlaczego Fikus Gubi LiCie

Ruch Narodowy Po upadku Powstania Styczniowego wiele osób doszło do przekonania, że odzyskanie niepodległości przez Polskę na drodze powstania nie jest możliwe. Uważano, iż konieczna zmiana sposobu myślenia o Polsce i metod w jakich należy walczyć o niepodległość.

  • Powstało nowe ugrupowanie polityczne zwane Ruchem Narodowym.
  • W roku 1886 rozpoczęła działalność tajna organizacja Liga Polska, przekształcona później w Ligę Narodową.
  • Jej najważniejszymi działaczami byli: Roman Dmowski, Zygmunt Balicki i Jan Ludwik Popławski.
  • Program tego ugrupowania zakładał propagowanie i rozwijanie świadomości narodowej wśród chłopów o robotników i działanie zmierzające do zjednoczenia wszystkich ziem polskich (miały pozostać pod zaborem rosyjskim).

Rosja bowiem została uznana za państwo, które w przeciwieństwie do Niemiec miałoby interes w przywróceniu Polsce państwowości. Członkowie Ruchu Narodowego nie popierali samotnej walki zbrojnej z zaborcami, uważając, że nie ma ona szans na sukces a tylko powoduje straty.

Niepodległość miała być osiągnięta dzięki wojnie pomiędzy zaborcami. Zamiast stosowani przemocy prowadzono legalną działalność polityczną, na przykład członkowie Ruchu (z Dmowskim na czele) uczestniczyli w obradach Dumy Rosyjskiej tworząc w niej Koło Polskie. Organem prasowym Ruchu był „Przegląd Wszechpolski”, drukowany w Galicji a rozpowszechniany we wszystkich zaborach (stąd nazwa).

Ukazywał się on od 1895 roku.

Co w dawnej Polsce nazywano branka?

Zmiany te wzmogły aktywność polskich środowisk niepodległościowych i rewolucyjnych. Działalność taką prowadzili przede wszystkim ludzie młodzi, których ze względu na proponowany radykalny program nazywano „czerwonymi”. Niezadowolenie wzrastało także wśród ziemian i mieszczan, którzy dla odróżnienia nazywani byli „białymi”.

Uważali oni, że do powstania należy się dobrze przygotować, a także uzyskać poparcie mocarstw zachodnich. Zasadniczą rzeczą, jaka różniła te ugrupowania, był również stosunek do problemu uwłaszczenia chłopów. „Czerwoni” uważali, że powinni oni otrzymać ziemię bez odszkodowania, natomiast „biali” sądzili, że uwłaszczenie może nastąpić dopiero po wypłaceniu odszkodowań właścicielom ziemskim.

Od lata 1860 r. w Królestwie Polskim organizowano manifestacje dla uczczenia ważnych rocznic narodowych.12 czerwca tego roku odbył się uroczysty pogrzeb 85-letniej Katarzyny Sowińskiej, wdowy po bohaterskim obrońcy Woli, następna zaś miała miejsce 29 listopada 1860 r.

  • W rocznicę Nocy Listopadowej.
  • Również pogrzeb pięciu poległych, zabitych 27 lutego 1861 r.
  • Na Krakowskim Przedmieściu w Warszawie, stał się wielką manifestacją patriotyczną.
  • Wydarzenia te odbiły się szerokim echem, wobec czego Rosjanie, aby zatuszować narastające niezadowolenie społeczeństwa, zezwolili na uroczysty pogrzeb ofiar.

Chcąc jednocześnie zaskarbić sobie względy, przynajmniej u części społeczeństwa, władze rosyjskie wyraziły zgodę na częściową polonizację administracji. W marcu 1861 roku dyrektorem Komisji Rządowej Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego mianowano Aleksandra Wielopolskiego, który jednak, z uwagi na politykę lojalności wobec Rosjan, nie cieszył się poparciem społeczeństwa.

  • Manifestacje coraz bardziej się nasilały, co wywołało kolejne represje, m.in.
  • Namiestnik Michał Gorczakow 2 kwietnia 1861r.
  • Zamknął Towarzystwo Rolnicze, a 14 października 1861 r.
  • W Warszawie przywrócono stan wojenny.
  • Wiosną 1862 roku car powołał Rząd Cywilny, na którego czele stanął Aleksander Wielopolski.

Upatrując szansę porozumienia się z obozem białych, zrealizował on część zgłaszanych żądań polskiego społeczeństwa. Wprowadził nową ustawę szkolną, powszechne oczynszowanie chłopów i równouprawnienie ludności żydowskiej. Chcąc jednocześnie sparaliżować działalność organizacji spiskowych, zarządził w połowie stycznia 1863 r.

  • Niespodziewany pobór do wojska rosyjskiego, tzw. brankę.
  • Przygotowane w tym celu imienne listy obejmowały ok.12 tys.
  • Osób podejrzanych o przynależność do organizacji patriotycznych.
  • W tej sytuacji podjęto decyzję o przyspieszeniu wybuchu powstania.22 stycznia 1863 roku Komitet Centralny Narodowy „czerwonych” przekształcił się w Tymczasowy Rząd Narodowy i ogłosił manifest wzywający do walki przeciw zaborcy.

Kielce w okresie manifestacji religijno-patriotycznych Do Kielc także napływały wiadomości o manifestacjach i strajkach w całym Królestwie Polskim. Na ulicach miasta pojawiły się ulotki z podobiznami Tadeusza Kościuszki i Jana Kilińskiego, zaprzestano też hucznych balów i zabaw, a w lokalach, gdzie takowe przyjęcia organizowano, wybijano na znak protestu okna.

Wydarzeniem, które wzburzyło miasto, była napaść na kieleckiego księdza Józefa Zajdlera dokonana przez dwóch, prawdopodobnie pijanych, żołnierzy rosyjskich. Zdarzenie to miało miejsce 4 kwietnia 1861 r. W celu uspokojenia „wzburzonych umysłów” władze miasta powołały 16-osobowy Komitet Bezpieczeństwa, na czele którego stanął Michał Tański, naczelnik powiatu oraz Straż Bezpieczeństwa, do której akces zgłosili uczniowie kieleckich szkół średnich.

Komitet Bezpieczeństwa działał do 18 kwietnia 1861 r., kiedy to został rozwiązany przez generała lejtnanta księcia Dawida Bebutowa, dowódcę nowo utworzonego Kieleckiego Okręgu Wojskowego.25 kwietnia 1861 r. gubernator radomski nakazał gen. Dawidowi Bebutowowi aresztowanie księży nawiązujących w kazaniach do kwestii politycznych, generał jednak uznał ten rozkaz za zbyt pochopny i odmówił jego wykonania.14 lipca 1861 roku miał miejsce inny incydent.

  1. Odbywające się w Katedrze kieleckiej nabożeństwo zostało zakłócone skoczną muzyką graną przez orkiestrę wojskową.
  2. Ponieważ oburzenie ludzi było wyjątkowo duże, płk.
  3. Zwierow, następca Dawida Bebutowa, musiał składać wyjaśnienia samemu gubernatorowi radomskiemu.
  4. Manifestacje o podłożu religijnym miały w owym czasie istotne znaczenie.

Organizowano między innymi pielgrzymki do okolicznych miejsc kultu, np. Jędrzejowa, gdzie znajdowały się relikwie bł. Wincentego Kadłubka. Począwszy od lata 1861 r. coraz więcej osób brało udział w uroczystych mszach, upamiętniających wielkie wydarzenia z historii Polski.6 sierpnia w Kolegiacie kieleckiej odprawiono mszę żałobną za księcia Adama Czartoryskiego, 15 sierpnia 1861 roku, w rocznicę Unii polsko-litewskiej, usypano na Karczówce i na kieleckim cmentarzu kopce, na których umieszczono drewniane krzyże.10 października 1861r.

  1. W Katedrze kieleckiej odbyło się nabożeństwo w intencji Tadeusza Kościuszki, a 14 października 1861 roku, z okazji święta Podniesienia Krzyża Świętego, w klasztorze na Św.
  2. Rzyżu miała miejsce msza, podczas której śpiewano: Jeszcze Polska nie zginęła i Boże coś Polskę,
  3. Na wieży świętokrzyskiego kościoła powiewał olbrzymi sztandar z Orłem i Pogonią.

Oprócz duchowieństwa aktywną działalność patriotyczną prowadziła również młodzież szkolna. W maju 1861 r. zmuszono do wydalenia z pracy Rajmunda Duchowskiego, nauczyciela, który kazał wymierzyć karę chłosty uczniowi przewodzącemu grupie osób śpiewających pieśni patriotyczne.

W celu uniknięcia dalszych zajść władze zdecydowały się na zakończenie roku szkolnego z dniem 10 czerwca 1861 r. Nie zatrzymało to jednak fali protestów, już 3 lipca uczniowie, wspólnie z mieszkańcami Kielc, wybili szyby w oknach dyrektora gimnazjum, inspektora Antoniego Formińskiego. Stan wojenny Masowość wystąpień w Kielcach oraz okolicznych miejscowościach: Szydłowcu, Miechowie, Sandomierzu, Jędrzejowie, Opatowie, Olkuszu, Białobrzegach, Będzinie, Siewierzu, Stopnicy sugerowała władzom rosyjskim, że są to działania zorganizowane, tak więc uznano za konieczne wprowadzenie stanu wojennego.

W guberni radomskiej stan wojenny ogłoszono 17 października 1861 roku. Naczelnikiem wojennym został gen. Aleksander Uszakow, a naczelnikiem powiatu kieleckiego płk. Ksawery Onufry Czengiery. Wprowadzono zakaz zgromadzeń, szczególnie przy krzyżach i figurach, ograniczono liczbę ludzi uczestniczących w nabożeństwach, wyznaczono godzinę policyjną.

  1. Zabroniono noszenia symboli narodowych, strojów i biżuterii żałobnej.
  2. Nakazano także usuwać te symbole ze sztandarów kościelnych i cechowych.
  3. W kościołach policjanci spisywali dane osób śpiewających pieśni patriotyczne.5 listopada 1861 roku Magistrat miasta nakazał kielczanom oddanie posiadanej przez nich broni.

Zarządzeniu temu podporządkować musieli się nawet policjanci i strażnicy więzienni. Narastały kontrole, zatrzymania i aresztowania, co utrudniało życie publiczne. Od kwietnia 1862 roku nastąpiło pewne złagodzenie obostrzeń stanu wojennego, lecz był to spokój jedynie pozorny.

  • Na początku 1862 r.
  • Zaczęto organizować w Kielcach polską tajną organizację pod kierownictwem reprezentujących poglądy „czerwonych” Władysława Janowskiego, Władysława Trzeszkowskiego i Wojciecha Biechońskiego.
  • Działania konspiracyjne objęły również zachowawcze ugrupowanie „białych”.
  • Liderami w tym obozie byli Erazm Różycki, Ludwik Krzyszkowski, Konstanty Holewiński.

W czerwcu 1862 roku doszło do porozumienia pomiędzy oboma stronnictwami. W lipcu tego samego roku wspólnie doprowadzono do otwarcia szkoły rzemieślniczej, w której pod pozorem nauki zawodu, uczono taktyk walki oraz umiejętności posługiwania się bronią.

  1. W październiku 1862 r.
  2. Zakończono budowę zrębów organizacji narodowej.
  3. Na jej czele w Kielcach stanął Edward Plewiński, nauczyciel mineralogii, który bezpośrednio podlegał Władysławowi Janowskiemu, będącemu odtąd naczelnikiem wojennym województwa krakowskiego.
  4. Rozpoczęto rozmowy w sprawie daty wybuchu powstania.

Z uwagi na możliwość aresztowania Władysław Janowski zadecydował o wyznaczeniu zastępcy. Wybór padł na Apolinarego Kurowskiego.17 stycznia 1863 roku, wobec mających nastąpić aresztowań, Władysław Janowski opuścił Kielce, a jego obowiązki przejął Apolinary Kurowski.

  1. W dniu 18 stycznia 1863 r.
  2. W Kielcach doszło do spotkania Mariana Langiewicza, naczelnika wojennego województwa sandomierskiego, z Apolinarym Kurowskim, nowym naczelnikiem województwa krakowskiego.
  3. Apolinary Kurowski nie miał jeszcze sprecyzowanych poglądów co do prowadzenia działań zbrojnych na powierzonym mu terenie.

Marian Langiewicz, nawiązując do ustalonych wcześniej planów, proponował atak z zaskoczenia na stacjonujący w mieście rosyjski garnizon. Okazja była nadarzająca, gdyż około 200 żołnierzy wyjechało na przedstawienie teatralne do Jędrzejowa, a sam Czengiery przebywał wówczas w Radomiu.

  1. Planowano także przechwycenie armat stojących na folwarku Pocieszka i przetransportowanie ich do Suchedniowa.
  2. Niezbędnych informacji wywiadowczych dostarczyli oficerowie z garnizonu, którzy przeszli na stronę powstańców: Roman Bocheński, Stanisław Dobrogojski i Franciszek Łuszczewski.
  3. Urowski nie podjął żadnej decyzji, lecz udał się do Warszawy po szczegółowe instrukcje.

Instrukcji takowych nie otrzymał, a brak szybkiej decyzji doprowadził do dezorganizacji oddziałów powstańczych. Wiadomość o koncentracji polskich wojsk dotarła do gen. Aleksandra Uszakowa, który nakazał Czengieremu wracać do Kielc oraz odwołać wizytę żołnierzy w Jędrzejowie.

  • W efekcie wieczorem 22 stycznia 1863 r.
  • Na Rynku stanęły działa przeniesione z Pocieszki, 7 i 9 rota 23 Smoleńskiego Pułku Piechoty, szwadron dragonów oraz patrol kozacki.
  • Łącznie ok.700 żołnierzy.
  • Ielce w czasie powstania styczniowego – 1863 rok Powstanie styczniowe wybuchło w nocy z 22 na 23 stycznia 1863 r.

W Kielcach punktem koncentracji polskich wojsk była Karczówka, przybyło tam jednak tylko ok.200 osób. Byli to głównie robotnicy z zakładów w Białogonie pod dowództwem urzędnika Walentego Winiarskiego uzbrojeni w kosy, widły, szable. Kpt. Stanisław. Dobrogojski z Waśniowa nie otrzymał od A.

  • Urowskiego precyzyjnej informacji o miejscu spotkania, błądził więc ze swoim oddziałem po okolicznych wzgórzach.
  • Spóźniony Kurowski dotarłszy zaś nad ranem na Karczówkę, stwierdził, że atak na Kielce wobec braku zaskoczenia nie ma sensu.
  • Podjął wobec tego decyzję o odesłaniu ludzi do domu, a sam udał się na południe województwa.

W tej sytuacji Rosjanie wycofali część żołnierzy z Rynku do koszar, natomiast wzmocniono patrole kontrolujące przedmieścia.27 stycznia 1863 r. zakazano wszelkich zgromadzeń i ogłoszono (od godz.18.00) godzinę policyjną. Zobowiązano również zwierzchników instytucji i urzędów kieleckich do informowania władz czy pracownicy i uczniowie pozostają w Kielcach czy też opuścili miejsca zamieszkania.

Szczególnie dotyczyło to młodzieży ze starszych klas gimnazjów, bowiem zaczęła ona masowo uciekać za miasto, zasilając stacjonujące w okolicy oddziały partyzanckie.29 stycznia 1863 r. gen.A. Uszakow, w obawie przed utratą kontroli nad gubernią, wzmocnił kielecki garnizon dragonami i żandarmerią ze Stopnicy.

Siły rosyjskie w mieście składały się z 10 kompanii Smoleńskiego Pułku Piechoty, 2 szwadronów jazdy, sotni kozackiej i 8 dział z obsługą. W celu zabezpieczenia się przed ewentualnym wystąpieniem mieszkańców Kielc nakazano aresztowanie wszystkich osób podejrzanych o działalność w konspiracji.

Na początku lutego liczba więźniów politycznych osadzonych w więzieniu kieleckim wzrosła do 287 osób. Mimo nasilającego się terroru mieszkańcy Kielc stali się zapleczem dla oddziałów partyzanckich. Zorganizowano między innymi sprawnie działającą sieć przerzutu informacji o zamierzeniach rosyjskich. Informacji tych dostarczali, często nawet niechcąco, rosyjscy wojskowi zakwaterowani w polskich domach.

Zaszyfrowane meldunki trafiały do oddziałów powstańczych za pośrednictwem zakonników z Klasztoru Bernardynów na Karczówce i pracowników Zakładów Białogońskich, Gdy 18 lutego 1863 r. powstańcy ponownie zbliżyli się do Kielc, przedstawiciele mieszkańców miasta, w odpowiedzi na odezwę Mariana Langiewicza „Do mieszkańców województwa krakowskiego”, zaoferowali pomoc w walce z wojskami rosyjskimi.

  • Na przeszkodzie stanęły jednak braki w uzbrojeniu.
  • Do 15 marca 1863 roku do partii powstańczych trafiło 85 osób, w tym 63 uczniów szkół średnich, 12 uczniów rzemiosła, 4 urzędników, 2 kucharzy, 1 krawiec, 1 służący, 1 stróż, 1 parobek.
  • Wśród zbiegłych z kieleckiego gimnazjum w kwietniu 1863 roku był również Aleksander Głowacki (Bolesław Prus).

Do oddziałów powstańczych trafiali uczniowie Seminarium Duchownego i oficerowie z garnizonu kieleckiego. Ogółem można przyjąć, że w pierwszym roku powstania do oddziałów trafiło prawie 300 osób z Kielc. Najwięcej ucieczek miało miejsce w okresie od 5 do 22 lutego 1863 roku, gdy w rejonie miasta przebywały oddziały pod dowództwem Mariana Langiewicza.

Łącznie w latach 1863-1864 udział w walce zbrojnej wzięło ok.336 mieszkańców. Dowódca oddziałów rosyjskich, naczelnik wojenny powiatu kieleckiego Ksawery Onufry Czengiery, zdecydowanie tępił wszelkie przejawy działalności powstańczej na swoim terenie. Ważną rolę odgrywało więzienie przy ulicy Zamkowej.

Osadzano w nim między innymi powstańców wziętych do niewoli w okolicach Kielc. Ich sytuacja była bardzo ciężka, ponieważ traktowano ich jak przestępców kryminalnych. Dlatego kielczanie, działając w ramach miejskiej organizacji narodowej, zorganizowali system pomocy schwytanym powstańcom.

Była ona różnorodna, m.in. dostarczano aktualną prasę, grypsy z instrukcjami jak zeznawać, by nie zostać skazanym na karę śmierci. Organizowane pod pozorem choroby przeniesienia uwięzionych do szpitala Św. Aleksandra umożliwiały wielu ucieczkę z więzienia. Inną metodą uwalniania więźniów były opłacane protekcje.

Mimo to jednak wielu schwytanych przez Rosjan powstańców otrzymywało wyroki śmierci, zostawało pozbawionych majątków oraz zsyłani byli na Sybir. Wielu mieszkańców niosło pomoc samoistnie, bez kontaktu z organizacją narodową. Gdy do miasta dotarła wiadomość o spaleniu Suchedniowa, Kielczanie natychmiast zorganizowali zbiórkę żywności, bielizny i ubrań.

Niestety transport ten w drodze przechwycili Kozacy. Istotnym problemem dla zaborców były władze kościelne, utrzymywały one bowiem w województwie żałobę, odprawiały msze w intencji walczących oddziałów.9 sierpnia 1863 roku biskup kielecki Maciej Majerczak wprowadził zakaz grania na organach i śpiewu uroczystych pieśni oraz bicia w dzwony, który obowiązywał przez ponad 4 miesiące.

Kielce w 1864 roku Kiedy nowym namiestnikiem Królestwa został gen. Teodor Berg, rozpoczął się nowy okres tłumienia powstania. Usuwano nielojalnych wobec Rosjan urzędników, przystąpiono również do nakładania kar pieniężnych na rodziny osób biorących udział w powstaniu lub udzielających się w organizacji narodowej.

  • Mimo tych represji w pierwszą rocznicę powstania, w nocy z 22 na 23 stycznia 1864 r., na przedmieścia Kielc wtargnął szwadron jazdy powstańczej w sile około 100 osób dowodzony przez Zygmunta „Krzywdę” Rzewuskiego kompletnie zaskakując oddziały rosyjskie.
  • Pośpiesznie wyprowadzono żołnierzy z koszar i wytoczono na Rynek działa.

Do większych walk nie doszło, ale samo pojawienie się oddziałów partyzanckich było wyraźnym sygnałem, że powstanie jeszcze się nie skończyło. Kilkanaście dni później, 2 lutego 1864 r., grupa powstańców pod dowództwem Jana Rudowskiego zaatakowała w pobliżu Kielc rosyjski patrol, zabijając dwóch dragonów i biorąc sześciu do niewoli.6 lutego 1864 r.

  • Teodor Berg nałożył na Kielce kontrybucję w wysokości 3622 rubli.
  • Ściągnięto ją z 350 urzędników i 450 właścicieli domów.
  • Olejne, mniejsze kontrybucje spadały na miasto 2 lutego (200 rubli) i 11 maja (300 rubli).
  • Ponadto w celu moralnego upokorzenia kielczan kilkaset osób, przede wszystkim urzędników, zostało zmuszonych do podpisania wiernopoddańczego adresu do cara Aleksandra II.

Wysłanie pisma zbiegło się w czasie z carskim ukazem o uwłaszczeniu chłopów. Po odczytaniu ukazu zgromadzeni udali się na mszę, podczas której głoszący kazanie ks. Stanisław Skulski skrytykował wdzięczność chłopów dla rosyjskiego władcy. Zachowanie to przypłacił zesłaniem na Sybir, a na kieleckie duchowieństwo nałożono karę w wysokości 985 rubli.

  • Trudną sytuację duchowieństwa potwierdza fakt zmuszenia do ogłoszenia listu pasterskiego nawołującego powstańców i współpracujących z nimi Kielczan do ujawniania się.
  • Oniec 1864 roku przyniósł dalsze nasilenie represji rosyjskich.8 listopada 1864 r.
  • Nakazano kasatę klasztoru na Karczówce, którego zakonnicy byli podejrzewani o sprzyjanie ruchowi narodowemu.

Nadal wielu z powstańców, jak i pomagających im kielczan, trafiało do kieleckiego więzienia, a pomoc uwięzionym była coraz trudniejsza. Ponowiono zakazy dotyczące noszenia czarnych ubrań i biżuterii. Zakazano nawet sprzedaży stalowych piór z wizerunkiem krucyfiksu.

Wobec takiej sytuacji, wiele osób przewidując klęskę powstania i grożące z tego powodu represje, postanowiło pod różnymi pretekstami opuścić miasto. Realne zagrożenie wzmagały coraz częściej dokonywane przez Rosjan publiczne egzekucje podejrzanych o udział w powstaniu. Upadek powstania styczniowego Powstanie objęło całe Królestwo, znaczną część Litwy oraz Wołyń i trwało ponad rok.

Pomiędzy październikiem 1863 a kwietniem 1864 roku dyktaturę sprawował Romuald Traugutt, który próbował kontynuować walkę zbrojną. Jego śmierć 5 VIII 1864 r. w Cytadeli warszawskiej oraz ukaz carski o uwłaszczeniu chłopów z 2 III 1864 roku przekreśliły nadzieje na sukces,powstania.

  • Niektóre oddziały walczyły jeszcze do jesieni roku następnego.
  • Najdłużej walczył oddział powstańczy pod dowództwem księdza generała Stanisława Brzóski.
  • Przez cały okres walki miały charakter wojny partyzanckiej, a Rząd Narodowy nigdy nie miał szansy ujawnienia się.
  • W sumie stoczono 1229 potyczek i bitew, w tym 956 w Królestwie Polskim, 236 na Litwie oraz na Białorusi i Ukrainie.

W oddziałach powstańczych służyło łącznie ok.200 tysięcy, z czego około 30 tysięcy poniosło śmierć. Represje rozpoczęły się natychmiast po stłumieniu powstania. Tysiące uczestników rozstrzelano, kilkadziesiąt tysięcy zesłano na Syberię. W 1867 zniesiono resztę autonomii Królestwa Polskiego, rozpoczęła się rusyfikacja.

  1. Rólestwo Polskie otrzymało nazwę Przywiślański Kraj i podzielono je na 10 guberni.
  2. Zakazano działalności oświatowej i kulturalnej w języku polskim, do szkół i urzędów wprowadzono język rosyjski jako język oficjalny.
  3. W ramach represji dokonano kasacji wszystkich klasztorów w Królestwie, a miastom, które czynnie pomagały powstańcom, odebrano prawa miejskie.

Skonfiskowano 1660 majątków szlacheckich, oddając je na licytację lub obdarowując nimi oficerów rosyjskich. Epilogiem tego zrywu narodowego był wybuch powstania zabajkalskiego w czerwcu 1866 r. zorganizowanego przez polskich zesłańców. Kielce po upadku powstania Gdy powstanie ostatecznie upadło, również w Kielcach rozpoczął się długi okres rosyjskiego terroru.

  • W 1865 r. miasto otrzymało nowego naczelnika wojennego, mjr Henryka Tetznera, który dostał zalecenie jak najszybszego zatarcia wszelkich pozostałości po zrywie narodowym.
  • Więźniów kieleckiego więzienia wywieziono na Sybir lub skazano na odbywanie kary w innych, surowszych twierdzach. W 1865 r.
  • Podjęto decyzję o wzniesieniu w pobliżu kolegiaty cerkwi prawosławnej.
See also:  Dlaczego MiD Się Nie Krystalizuje

W celu uzyskania placu pod budowę wyburzono zabytkową Bramę Krakowską. Cerkiew Wniebowstąpienia Pańskiego, której otwarcie nastąpiło w 1873 roku, stanowiła symbol zniewolenia narodu polskiego, aż do okresu międzywojennego, kiedy to została rozebrana. W ramach represji zniszczono również szereg elementów architektonicznych Pałacu Biskupów krakowskich.

  1. Obcięto wieże i rozbito znajdujące się na froncie marmurowe figury posłów szwedzkich i moskiewskich, a na cmentarzu kolegiackim ustawiono pomnik z napisem: Wdzięczni włościanie Cesarzowi Wszech-Rosji Aleksandrowi II Królowi Polskiemu za nadanie swobody ukazem z 19 lutego/2 marca 1864 roku.
  2. Iedy dawno umilkły echa powstania, w 1868 roku władze zaborcze podjęły decyzję, aby kieleckie majętności skarbowe, takie jak Psiarnia, Nowy Folwark, Czarnów, Masłów i Wola Kopcowa oddano księciu Aleksandrowi Szachowskiemu jako nagrodę za udział w tłumieniu powstania.

Wcześniej, kilkoma wsiami w pow. jędrzejowskim obdarowano mjr. Czengierego. Podobnie stało się z dobrami,które były własnością Kolegiaty kieleckiej. Był to tragiczny epilog wydarzeń w Kielcach związanych z największym powstaniem narodowym. Bibliografia: Bańkowski P., Z dziejów powstania styczniowego na Kielecczyźnie, Pamiętnik Kielecki, Kielce 1947, Boniecki J., Przegląd ważniejszych walk partyzanckich w powstaniu styczniowym na terenie guberni radomskiej, Rocznik Świętokrzyski, Kielce 1971, t.2, Caban W., Społeczeństwo Kielecczyzny 1832-1864, Kielce 1993, Caban W., Z dziejów powstania styczniowego w rejonie Gór Świętokrzyskich, Warszawa Kraków 1989, Fajkosz E., Powstanie styczniowe w świetle ksiąg stanu cywilnego, Rocznik Świętokrzyski, Kielce 1971, t.2, Groniowski K., Rok 1863 na Kielecczyźnie (stan badań), Rocznik Świętokrzyski, Kielce 1971, t.2, Guldon Z., Massalski A., Historia Kielc, Kielce 2000, Kieniewicz S., Powstanie styczniowe, Warszawa 1983, Massalski A., Udział młodzieży szkolnej Kielc w spiskach i walkach narodowo wyzwoleńczych w XIX wieku, Kielce 1982, Pazdur J., Dzieje Kielc do 1863 r., Wrocław, Warszawa, Kraków 1967, Pazdur J., Kielce w latach 1864-1939,Wrocław, Warszawa, Kraków, Gdańsk 1971, Powstanie styczniowe 1863-1865.

Wrzenie, Bój. Europa. Wizje, pod red. Sławomira Kalembki, Warszawa 1990, Ramotowska F., Tajemne państwo polskie w powstaniu styczniowym 1863-1864. Struktura organizacyjna, cz.1-2, Warszawa 1999-2000 Ryszewski B., Materiały do dziejów powstania styczniowego w Wojewódzkim Archiwum Państwowym w Kielcach, Archeion 1964, nr 40, Ryszewski B., Wirska Materiały do dziejów powstania styczniowego w Wojewódzkim Archiwum Państwowym w Kielcach, Rocznik Świętokrzyski, Kielce 1971, t.2, Urbański K., Kielce w okresie powstania styczniowego, Kielce 1996.

Kielce 2012.12.20 Zadanie 1 – Manifestacje w okresie przedpowstaniowym 1. Wymień najważniejsze manifestacje narodowe, jakie miały miejsce w okresie przedpowstaniowym w Królestwie Polskim.2. Wymień manifestacje narodowe, jakie w latach 1861-1862 odbyły się w Kielcach.3. Dlaczego Wybuchlo Powstanie Styczniowe Źródło 1. Odezwa wzywająca do obchodów rocznicy Unii Polsko-Litewskiej z 1861 roku, – Archiwum Ordynacji Myszkowskiej, sygn.180 Dlaczego Wybuchlo Powstanie Styczniowe Źródło 2. Pieśn religijna „Boże Ojcze, Twoje dzieci proszą, żebrzą lepszej doli,” – prosząca o przywrócenie wolności Ojczyzny, – Archiwum Ordynacji Myszkowskiej, sygn.180 Dlaczego Wybuchlo Powstanie Styczniowe Źródło 3. Wiersz okolicznościowy pt. Budowanie kopca na Karczówce 15 sierpnia 1961 roku. – Zbiór luźnych akt majątkowych, listów i materiałów ulotnych rodzin i rodów z województwa kieleckiego, sygn.12 Dlaczego Wybuchlo Powstanie Styczniowe Źródło 4. Wiersz okolicznościowy pt. Budowanie kopca na Karczówce 15 sierpnia 1961 roku. – Zbiór luźnych akt majątkowych, listów i materiałów ulotnych rodzin i rodów z województwa kieleckiego, sygn.12 Dlaczego Wybuchlo Powstanie Styczniowe Źródło 5. Wiersz okolicznościowy pt. Budowanie kopca na Karczówce 15 sierpnia 1961 roku. – Zbiór luźnych akt majątkowych, listów i materiałów ulotnych rodzin i rodów z województwa kieleckiego, sygn.12 Dlaczego Wybuchlo Powstanie Styczniowe Źródło 6. Wiersz okolicznościowy pt. Budowanie kopca na Karczówce 15 sierpnia 1961 roku. – Zbiór luźnych akt majątkowych, listów i materiałów ulotnych rodzin i rodów z województwa kieleckiego, sygn.12 Zadanie 2 – Stan wojenny 4. Podaj datę wprowadzenia stanu wojennego na terenie Królestwa Polskiego.5. Dlaczego Wybuchlo Powstanie Styczniowe Źródło 1. Zarządzenie Naczelnika Powiatu Kieleckiego, Michała Tańskiego, wprowadzające zakazy wynikające z przepisów stanu wojennego – Naczelnik Powiatu Kieleckiego, sygn.54 Zadanie 3 – Karczówka w powstaniu styczniowym 6. Jaką rolę odegrał Klasztor Bernardynów na Karczówce w okresie powstania styczniowego? 7. Dlaczego Wybuchlo Powstanie Styczniowe Źródło 1. Plakat informujący o obchodach 75 rocznicy obchodów Powstania Styczniowego – między innymi o pochodzie na Karczówkę, „gdzie przed pomnikiem poległych powstańców nastąpi złożenie hołdu pamięci bojowników z 1863 roku”, – Akta miasta Kielc,sygn.2295, Zadanie 4 – Kielczanie w powstaniu styczniowym 8. Dlaczego Wybuchlo Powstanie Styczniowe Źródło 1. Raport Magistratu miasta Kielc z 14/26 lutego 1863 roku o „zbiegłych z Gimnazjum uczniach”, Naczelnik Powiatu Kieleckiego, sygn.55, Dlaczego Wybuchlo Powstanie Styczniowe Źródło 2. Raport Magistratu miasta Kielc z 14/26 lutego 1863 roku o „zbiegłych z Gimnazjum uczniach”, Naczelnik Powiatu Kieleckiego, sygn.55, Dlaczego Wybuchlo Powstanie Styczniowe Źródło 3. Raport magistratu miasta Kielc o mieszkańcach Kielc, którzy „wydali się z Miasta tutejszego bez wiedzy miejscowej Policji” – 19/31 sierpień 1863 roku, Naczelnik Powiatu Kieleckiego, sygn.56, Dlaczego Wybuchlo Powstanie Styczniowe Źródło 4. Raport magistratu miasta Kielc o mieszkańcach Kielc, którzy „wydali się z Miasta tutejszego bez wiedzy miejscowej Policji” – 19/31 sierpień 1863 roku, Naczelnik Powiatu Kieleckiego, sygn.56, Dlaczego Wybuchlo Powstanie Styczniowe Źródło 5. Raport magistratu miasta Kielc o mieszkańcach Kielc, którzy „wydali się z Miasta tutejszego bez wiedzy miejscowej Policji” – 19/31 sierpień 1863 roku, Naczelnik Powiatu Kieleckiego, sygn.56, Dlaczego Wybuchlo Powstanie Styczniowe Źródło 6. „Wykaz Obejmujący Rysopis fabrykantów z Zakładu Białogon, którzy samowolnie takowy opuścili” – 9/21 lutego, Naczelnik Powiatu Kieleckiego, sygn.56, Źródło 7. „Wykaz Obejmujący Rysopis fabrykantów z Zakładu Białogon, którzy samowolnie takowy opuścili” – 9/21 lutego, Naczelnik Powiatu Kieleckiego, sygn.56, Dlaczego Wybuchlo Powstanie Styczniowe Źródło 8. „Lista imienna więźniów zakwalifikowanych do odesłania z Kieleckiego do Chęcińskiego Więzienia”, Naczelnik Powiatu Kieleckiego, sygn.56, Dlaczego Wybuchlo Powstanie Styczniowe Źródło 9. „Lista imienna więźniów zakwalifikowanych do odesłania z Kieleckiego do Chęcińskiego Więzienia”, Naczelnik Powiatu Kieleckiego, sygn.56, Zadanie 5 -Represje popowstaniowe 11. Podaj przykłady represji jakich doświadczyli mieszkańcy Kielc po zakończeniu działań zbrojnych.12 Opisz zmiany jakie dla podkreślenia znaczenia władzy carskiej wprowadzono w architekturze miasta.13. Dlaczego Wybuchlo Powstanie Styczniowe Źródło 1. Pismo rektora Gimnazjum w Kielcach Antoniego Formińskiego, z dn.2/14 maja 1864 roku, informujące o zapłaceniu kontrybucji, Naczelnik Wojenny Rewiru Kieleckiego, sygn.82, Dlaczego Wybuchlo Powstanie Styczniowe Źródło 2. Treść przysięgi na wierność władzy rosyjskiej – 4/16 grudnia 1866 roku, Naczelnik Wojenny Rewiru Kieleckiego, sygn.21, Dlaczego Wybuchlo Powstanie Styczniowe Źródło 3. Pocztówka przedstawiająca cerkiew – symbol zniewolenia narodu polskiego – wzniesioną w pobliżu Kolegiaty kieleckiej – oryginał w zbiorach Biblioteki Uniwersyteckiej w Kielcach, Dlaczego Wybuchlo Powstanie Styczniowe Źródło 4. Pocztówka przedstawiająca Pałac Biskupów krakowskich ze zburzonymi w ramach represji wieżami. – oryginał w zbiorach Biblioteki Uniwersyteckiej w Kielcach.

Co to represje po powstaniu styczniowym?

Powstanie styczniowe 1863: Polaków dotknęły liczne represje 156 lat temu, 22 stycznia 1863 r., Manifestem Tymczasowego Rządu Narodowego rozpoczęło się Powstanie Styczniowe, największy w XIX w. polski zryw narodowy. Pochłonęło ono kilkadziesiąt tysięcy ofiar i w ogromnym stopniu wpłynęło na dążenia niepodległościowe następnych pokoleń.

  1. W drugiej połowie lat 50.
  2. XIX w., po klęsce Rosji w wojnie krymskiej, na nowo rozbudziły się nadzieje Polaków na odzyskanie niepodległości.
  3. Na obszarach należących dawniej do Rzeczpospolitej rozpoczęto organizowanie stowarzyszeń spiskowych, których uczestnicy podjęli przygotowania do walki.
  4. Wśród aktywnie działających kół konspiracyjnych przeważały dwie postawy.

Tzw. obóz „czerwonych” był zwolennikiem zbrojnej walki o niepodległość i wzywał do powstania narodowego. Stronnictwo „białych”, choć również nastawione niepodległościowo, było przeciwne zbyt szybkim planom zrywu, propagując idee pracy organicznej. W czerwcu 1860 r.

Pogrzeb wdowy po bohaterze Powstania Listopadowego gen. Józefie Sowińskim w Warszawie przekształcił się w narodową demonstrację i zapoczątkował kolejne manifestacje patriotyczne. W lutym 1861 roku, w 30. rocznicę bitwy pod Olszynką Grochowską, zorganizowano pochód, którego uczestnicy nieśli chorągiew z Orłem i Pogonią.

Na Rynku Starego Miasta został on rozpędzony przez żandarmów. Dwa dni później na Placu Zamkowym odbyła się wielka procesja żądająca uwolnienia aresztowanych i przyznania narodowych. Rosjanie zaatakowali zabijając pięciu jej uczestników. Przełomowe znaczenie miała patriotyczna manifestacja zorganizowana 8 kwietnia 1861 roku na Placu Zamkowym w Warszawie krwawo rozpędzona przez rosyjskie, które strzelało do bezbronnych ludzi.

Zginęło co najmniej 200 osób, 500 zostało rannych. Namiestnik carski Michaił Gorczakow pisał do cara Aleksandra II: „Nauka silnie poskutkowała; wszystko teraz cicho i drży ze strachu”. Jednak demonstracje, nabożeństwa patriotyczne, obchody rocznic, odbywały się nadal w Warszawie a także m.in. w Kaliszu, Płocku, Radomiu, Lublinie.

Garnizon warszawski został przez władze carskie podwojony.14 października 1861 roku władze rosyjskie wprowadziły na terenie Królestwa Polskiego stan wojenny. Na ulicach Warszawy biwakowało, zatoczono armaty. Trzy dni później 17 października – powstał Komitet Miejski ugrupowania „czerwonych”, mający przygotować powstanie, przekształcony w 1862 roku w Centralny Komitet Narodowy.

  1. Pod koniec stycznia 1862 roku car podjął decyzję o utworzeniu w Królestwie władz cywilnych.
  2. Określając granice reform stwierdzał: „Ani konstytucji, ani armii polskiej; żadnej autonomii politycznej; duża autonomia administracyjna”.22 maja 1862 roku Aleksander II mianował swojego brata w. ks.
  3. Onstantego Mikołajewicza namiestnikiem Królestwa Polskiego, a naczelnikiem rządu cywilnego margrabiego Aleksandra Wielopolskiego.

Wielopolski wprowadził w życie niektóre z reform społecznych m.in. oczynszował chłopów i ogłosił nową ustawę oświatową, co nie uspokoiło jednak sytuacji w Królestwie. Jego reakcją na przygotowania powstańcze było ogłoszenie w październiku 1862 roku nowych zasad poboru do rosyjskiego, tzw.

branki. Po raz pierwszy od kilkunastu lat miała się ona odbyć nie przez losowanie, ale na podstawie imiennych list. Celem tych działań było rozbicie struktur konspiracyjnych. „Wrzód wezbrał i rozciąć go należy. Powstanie stłumię w ciągu tygodnia i wtedy będę mógł rządzić” – mówił Wielopolski swoim zaufanym współpracownikom.

Brankę przeprowadzono w Warszawie niespodziewanie w nocy z 14 na 15 stycznia 1863 r. Decyzja ta była bezpośrednią przyczyną wybuchu powstania. Następnego dnia Komitet Centralny Narodowy ogłosił Wielopolskiego „wielkim nikczemnym zbrodniarzem i zdrajcą”.19 stycznia Komitet uchwalił powierzenie dyktatury i naczelnego dowództwa powstania gen.

  • Ludwikowi Mierosławskiemu.22 stycznia 1863 roku Komitet Centralny Narodowy wydał Manifest ogłaszający powstanie i powołujący Tymczasowy Rząd Narodowy.
  • Nikczemny rząd najezdniczy rozwścieklony oporem męczonej przezeń ofiary postanowił zadać jej cios stanowczy – porwać kilkadziesiąt tysięcy najdzielniejszych, najgorliwszych jej obrońców, oblec w nienawistny mundur moskiewski i pognać tysiące mil na wieczną nędzę i zatracenie.

Młodzież polska poprzysięgła sobie +zrzucić przeklęte jarzmo lub zginąć+. Za nią więc narodzie polski, za nią! Po straszliwej hańbie niewoli, po niepojętych męczarniach ucisku, Centralny Narodowy Komitet, obecnie jedyny legalny Rząd twój Narodowy, wzywa cię na pole walki już ostatniej, na pole chwały zwycięstwa, które Ci da i przez imię Boga na niebie dać poprzysięga” – napisano w Manifeście.

Powstańcy, mimo niewystarczającego uzbrojenia i braków kadrowych, atakowali rosyjskie placówki praktycznie na terenie całego Królestwa Polskiego. Władze zrywu wzywały do udziału w nim również „braci Litwinów i Rusinów”, co spowodowało rozszerzenie obszaru walk na wschód. Jak oceniają historycy, podczas powstania miało miejsce ponad tysiąc starć, a w siłach polskich uczestniczyło w sumie ok.200 tys.

osób. Pomimo pewnych sukcesów oddziałów powstańczych, w związku z przewagą armii rosyjskiej, siły zaborcze zaczęły uzyskiwać przewagę. Pod koniec 1863 roku łączny stan rosyjskich wynosił ponad 400 tysięcy żołnierzy – 170 tysięcy w Królestwie Polskim, na Litwie 145 tysięcy, a na Ukrainie – 90 tysięcy.

Rząd Narodowy miał w polu jednocześnie nie więcej niż 10 tysięcy partyzantów. Władze zrywu zabiegały o pozyskanie do walk chłopów, lecz przeszkodził w tym carski ukaz uwłaszczeniowy z marca 1864 r., przyznający im na własność uprawianą ziemię. Powstanie zaczęło już wtedy powoli upadać, ostatnie walki toczyły się miejscami jeszcze do jesieni 1864 r.

Ludwik Mierosławski wobec przegranej w prowadzonych walkach po miesiącu utracił funkcję. Później dyktatorami powstania byli Marian Langiewicz i Romuald Traugutt, który stal się tragicznym symbolem powstania. W nocy z 10 na 11 kwietnia 1864 roku na skutek denuncjacji rosyjska policja aresztowała Traugutta w jego warszawskiej kwaterze.

  • Więziony na Pawiaku, następnie przewieziony do X Pawilonu Cytadeli Warszawskiej, podczas śledztwa nie zdradził towarzyszy.19 lipca 1864 roku rosyjski sąd wojskowy skazał go na śmierć przez powieszenie.
  • Wyrok wykonano na stokach Cytadeli Warszawskiej 5 sierpnia 1864 roku o godz.10.
  • Tuż przed egzekucją, której świadkiem był 30-tysięczny tłum, dyktator ucałował krzyż.

Razem z Trauguttem stracono innych uczestników powstania – Rafała Krajewskiego, Józefa Toczyskiego, Romana Żulińskiego i Jana Jeziorańskiego. Po zakończeniu powstania Polaków dotknęły liczne represje m.in. konfiskata majątków szlacheckich, kasacja klasztorów na obszarze Królestwa Polskiego, wysokie kontrybucje, a przede wszystkim aktywna rusyfikacja.

Za udział w powstaniu władze carskie skazały na śmierć co najmniej 669 osób. Na zesłanie skazano przynajmniej 38 tysięcy osób. „Sądząc z pozoru, po klęsce powstania sprawa polska dosięgła dna. Autonomia Królestwa uległa likwidacji, język polski wyrugowano ze szkół i urzędów, zamknięto Szkołę Główną. Ze sprawą polską przestano się liczyć na arenie międzynarodowej (.) W jednej dziedzinie przegrana w roku 1863 miała charakter nieodwracalny.

Uwłaszczenie złamało w Królestwie hegemonię posiadającej szlachty (.) Pokonani przywódcy powstania głosili z podniesionym czołem, że wygrali sprawę, ponieważ uwłaszczyli chłopów” – tak zryw podsumował Stefan Kieniewicz w publikacji „Powstanie styczniowe”.

Czy Ukraina brała udział w powstaniu styczniowym?

160. rocznica wybuchu powstania styczniowego – Powstanie styczniowe wybuchło w 1863 r. i trwało ponad półtora roku. W walkach przeciwko rosyjskiemu zaborcy wzięło udział ponad 200 tys. osób: Polaków, Litwinów, Białorusinów i Ukraińców, Ponad 20 tys. osób zginęło, a dziesiątki tysięcy padło później ofiarą represji, w tym konfiskowano im majątki.

  1. Podczas powstania styczniowego na terenie obecnego województwa świętokrzyskiego doszło do wielu potyczek z armią rosyjską.
  2. Bodzentyn był istotnym punktem na mapie powstańczych walk i symbolicznym miejscem wybuchu powstania w Świętokrzyskiem.
  3. W nocy z 22 na 23 stycznia 1863 r.
  4. Grupa ok.100 spiskowców z Bodzentyna i Suchedniowa zaatakowała rosyjski garnizon w Bodzentynie.

Oddziały powstańczego dyktatora gen. Mariana Langiewicza stacjonowały w Górach Świętokrzyskich i operowały w rejonie Bodzentyna, Suchedniowa i Wąchocka. Ludność Bodzentyna aktywnie wspierała powstańców. Historycy szacują, że ok.100 bodzentynian brało udział w walkach.

Co przyczyniło się do wybuchu powstania listopadowego?

29 listopada 1830 roku wybuchło Powstanie Listopadowe | Narodowe Centrum Kultury Do powstania doprowadziło łamanie konstytucji nadanej przez Rosjan Królestwu Kongresowemu: wprowadzenie cenzury, zakaz zgromadzeń i jawnych obrad Sejmu. Szerzyły się aresztowania wolnomularzy, filomatów i filaretów.

  1. Bezpośrednim impulsem były zwycięskie rewolucje Francuzów i Belgów, którzy obalili króla i ogłosili niepodległość latem 1830 r.
  2. Oraz decyzja cara o mobilizacji wojsk polskich, które mogły być wysłane na Zachód.
  3. Po nieudanym ataku na Belweder, którego celem było pojmanie księcia Konstantego, znienawidzonego namiestnika i brata cara, podchorążowie pod wodzą Piotra Wysockiego z pomocą ludu Warszawy zdobyli Arsenał.

Od początku powstania ujawniły się fatalne w skutkach różnice pomiędzy radykałami a zwolennikami status quo i rokowań z Rosją. Zaproponował je generał Józef Chłopicki – Wódz Naczelny, po tym jak po długich sporach wyłoniono Rząd Tymczasowy z księciem Adamem Jerzym Czartoryskim na czele.

Car odpowiedział wprowadzeniem stanu wojennego i mobilizacją korpusu interwencyjnego. Polski Sejm ogłosił wtedy powstanie narodowe przeciwko Rosji, detronizując Mikołaja I w styczniu 1831 r. Przeciwko 150 tysiącom polskich żołnierzy stanęło 200 tysięcy Rosjan. Ich marsz na Warszawę powstrzymała bitwa pod Olszynką Grochowską 25 lutego, po której dyktatorem został generał Jan Skrzynecki.

Nie wykorzystał jednak atutu zaskoczenia zyskanego po śmiałych i zwycięskich atakach generała Ignacego Prądzyńskiego, a także osłabienia carskiej armii wywołanej epidemią cholery. Punktem zwrotnym stała się klęska powstańców pod Ostrołęką 26 maja. Poddali Warszawę po ataku 6 września.

  • Twierdza w Zamościu, ostatnie miejsce polskiego oporu, padła 21 października.
  • Rosja rozpoczęła wielkie represje: zlikwidowała polskie wojsko, resztki niezależnej polskiej administracji, wyższe szkolnictwo.
  • Nałożyła kontrybucję i rozpoczęła budowę cytadeli, skąd wymierzone były w Warszawę rosyjskie armaty.

Skutkiem powstania była Wielka Emigracja. Do Polski nigdy nie wrócili liczni arystokraci, oficerowie, żołnierze, artyści – w tym Fryderyk Chopin, Adam Mickiewicz i Juliusz Słowacki. Poetycką wizję powstania przedstawił w „Reducie Ordona” Mickiewicz, w „Sowińskim w okopach Woli” – Słowacki, zaś w „Warszawiance” i „Nocy listopadowej” – Stanisław Wyspiański.

Jakie były przyczyny wybuchu powstania Warszawskiego?

Jako główną przyczynę wymienia czynnik polityczny, czyli opór Państwa Podziemnego przeciwko polityce sowieckiej, polityce prowadzonej na ziemiach już zajętych przez armię radziecką, przeciwko polityce Stalina wyrażonej w powołaniu w Moskwie PKWN jako jedynej władzy reprezentującej Polaków.

Czy to prawda że jedną z przyczyn wybuchu powstania styczniowego było przeprowadzenie przez Rosjan branki?

160 lat temu, w nocy z 14 na 15 stycznia 1863 r. reżim carski przeprowadził brankę polskiej młodzieży. Ten akt terroru miał stłumić nastroje patriotyczne i pragnienie walki o niepodległości, a stał się iskrą, która doprowadziła do wybuchu Powstania Styczniowego.

Które wydarzenie przyczyniło się do wybuchu powstania listopadowego?

Geneza – Herb Królestwa Polskiego z 1831 Główną przyczyną wybuchu powstania listopadowego było nieprzestrzeganie przez władców Imperium Rosyjskiego postanowień konstytucji Królestwa Polskiego z 1815 roku, Aleksander I w 1819 roku zniósł wolność prasy i wprowadził cenzurę prewencyjną,

  • W roku 1821 zawieszono wolność zgromadzeń i zakazano działalności masonerii,
  • W październiku 1824 roku skazano Waleriana Łukasińskiego, przywódcę Wolnomularstwa Narodowego,
  • W roku 1823 Rosjanie rozbili sieć tajnych stowarzyszeń w prowincjach zabranych,
  • Nikołaj Nowosilcow rozpoczął prześladowanie członków towarzystw filomatów i filaretów,

W 1825 roku cesarz zlikwidował jawność obrad sejmowych. Jednocześnie wzmogły się prześladowania polskich organizacji niepodległościowych. W 1827 roku nastąpiły aresztowania członków Towarzystwa Patriotycznego, Sąd sejmowy, wydając łagodne wyroki na podejrzanych i oczyszczając ich z zarzutu zdrady stanu, pośrednio potwierdził, że występowali oni w dobrej wierze przywrócenia przestrzegania zapisów konstytucji 1815 roku.

Innym powodem niezadowolenia części polskiej opinii publicznej było odwlekanie przez cara tzw. rozszerzenia wewnętrznego. Rosja zobowiązała się w akcie końcowym kongresu wiedeńskiego do powiększenia Królestwa Polskiego o bliżej nieokreślone terytorium, „jakie uzna za stosowne”, Duża część polskich elit politycznych oczekiwała, że car wypełni to zobowiązanie, przyłączając do Królestwa część lub całość obszaru prowincji zabranych, a więc ziem utraconych na rzecz Rosji między 1772 a 1807 rokiem,

W lipcu i sierpniu 1830 roku wybuchły zwycięskie rewolucje we Francji i w Belgii, które doprowadziły do podważenia systemu Świętego Przymierza,17 października cesarz rozkazał przygotowanie mobilizacji alarmowej wojska Królestwa Polskiego i rosyjskiego,21 października ks.

Franciszek Ksawery Drucki Lubecki otrzymał polecenie przygotowania finansów Kongresówki na wypadek wojny.24 listopada Kongres Narodowy w Brukseli zdetronizował króla Niderlandów i ogłosił faktyczną niepodległość Belgii.28 listopada dotarła do Królestwa Polskiego wieść o upadku prorosyjskiego rządu Wielkiej Brytanii księcia Wellingtona,

Jednocześnie już 23 listopada członkowie sprzysiężenia Podchorążych byli ostrzeżeni o ich dekonspiracji i przygotowanych aresztowaniach. Wydawać by się mogło, że nadszedł ostatni dogodny moment do przeprowadzenia powstania.