Dlaczego Pierwsze Cywilizacje PowstaY Nad Wielkimi Rzekami

Co było warunkiem powstania pierwszych cywilizacji?

Streszczenie –

„Cywilizacja” oznacza złożone społeczeństwo, lecz uczeni spierają się co do dokładnej definicji tego słowa.Pojawienie się cywilizacji zależało od zdolności społeczeństwa do trwałego produkowania nadwyżki jedzenia, co pozwalało niektórym jego członkom zająć się pracą niezwiązaną z rolnictwem, co z kolei doprowadziło do rozwoju produkcji i handlu, wzrostu populacji i zwiększeniu podziałów społecznych.Pierwsze cywilizacje pojawiały się w miejscach sprzyjających rolnictwu.Polis i ich rządy powstały gdy władcy byli w stanie zdobyć kontrolę nad większym obszarem i większą ilością surowców. Władcy ci często wykorzystywali pismo i religię, żeby utrzymać hierarchie społeczne i umocnić swoją kontrolę nad większą populacjąPojawienie się pisma pozwoliło na kodyfikację prawa oraz na usprawnienie i utrzymywanie archiwów państwowych. Doprowadziło także do narodzenia się literatury.

W jakim celu powstały pierwsze osady?

Kiedy ludzie, dzięki umiejętności uprawy roli i hodowli bydła, zmienili koczowniczy tryb życia na osiadły, zaczęli zakładać osady. Niektóre z nich rozrastały się i przekształcały w miasta. Pierwsze miasta powstawały nad wielkimi rzekami, które odgrywały olbrzymią rolę w życiu ich mieszkańców.

  1. Położenie geograficzne w gorącym i suchym klimacie powodowało, że rozwój rolnictwa na tych terenach był możliwy jedynie w oparciu o stały dostęp do wody.
  2. Ażdego roku w okresie wiosennym lub letnim, w związku z wiosennymi opadami i topnieniem śniegu w górach, wody wielkich rzek gwałtownie podnosiły się, występowały z brzegów i zalewały okoliczne pola.

Muł użyźniał ziemię, przyczyniając się do wzrostu plonów. Ludność tych państw, dzięki temu, że nauczyła się budowy systemów nawadniających: basenów, kanałów, grobli, tam mogła kierować wody rzek zgodnie ze swoimi potrzebami, rozwinęła produkcję rolną.

  • Rolnictwo stało na tych terenach na wysokim poziomie.
  • Ilka tysięcy lat p.n.e.
  • Zaczęły powstawać wielkie miasta-państwa, liczące ponad 10 tys.
  • Mieszkańców.
  • Narodziły się nowe zawody, ludzie zaczęli zdobywać nowe umiejętności.
  • Pojawili się rzemieślnicy, którzy wytwarzali różne przedmioty, kupcy i sklepikarze, skrybowie, którzy opanowali sztukę pisania (znało ją wtedy niewielu ludzi).

Najcięższe i najbardziej niebezpieczne prace wykonywali niewolnicy – jeńcy wojenni lub obywatele, którzy za jakieś poważne wykroczenie utracili wolność. Miastami-państwami rządził zwykle potężny król, któremu pomagały setki urzędników. Pośrednikami między bogami a ludźmi byli kapłani, którzy odprawiali modły, znali tajniki nauki, pomagali królowi rządzić.

  1. Cywilizacja rodziła się równolegle w różnych miejscach, ale prawdopodobnie najwcześniejsza była sumeryjska, która powstała w Mezopotamii, między rzekami Tygrysem i Eufratem około roku 3000 p.n.e.
  2. Sumerowie zajmowali się głównie rzemiosłem i uprawą ziemi.
  3. Władzę sprawował król, który ustalał prawa i dowodził armią.

W Mezopotamii znano pismo – najpierw obrazkowe, potem stworzono pismo klinowe (pisano rylcem na glinianych tabliczkach), prowadzono obserwacje astronomiczne, stworzono kalendarz i wynaleziono koło (używane najpierw w garncarstwie, a później do celów transportowych).

  1. Około 2500 lat p.n.e.
  2. Powstały wielkie miasta nad Indusem – Mohendżo Daro i Harappa.
  3. Już wtedy istniał tam miejski system kanalizacji! Mieszkańcy zajmowali się hodowlą, uprawą ziemi, rzemiosłem i handlem.
  4. Miasta te upadły po podboju Ariów, którzy stworzyli w Indiach nową cywilizację.
  5. Mniej więcej w tym samym czasie narodziła się cywilizacja egipska (w dolinie Nilu ) i chińska (w dolinie Huang-ho, czyli Żółtej Rzeki).

Zapamiętaj! Pierwsze cywilizacje narodziły się nad wielkimi rzekami. Tygrys i Eufrat – Mezopotamia Nil – Egipt Indus – Indie Huang-ho – Chiny Teksty dostarczyło Wydawnictwo GREG. © Copyright by Wydawnictwo GREG Autorzy opracowań: B. Wojnar, B. Włodarczyk, A Sabak, D.

Stopka, A Szostak, D. Pietrzyk, A. Popławska, E. Seweryn, M. Zagnińska, J. Paciorek, E. Lis, M.D. Wyrwińska, A Jaszczuk, A Barszcz, A. Żmuda, K. Stypinska, A Radek, J. Fuerst, C. Hadam, I. Kubowia-Bień, M. Dubiel, J. Pabian, M. Lewcun, B. Matoga, A. Nawrot, S. Jaszczuk, A Krzyżek, J. Zastawny, K. Surówka, E. Nowak, P. Czerwiński, G.

Matachowska, B. Więsek, Z. Daszczyńska, R. Całka Zgodnie z regulaminem serwisu www.opracowania.pl, rozpowszechnianie niniejszego materiału w wersji oryginalnej albo w postaci opracowania, utrwalanie lub kopiowanie materiału w celu rozpowszechnienia w szczególności zamieszczanie na innym serwerze, przekazywanie drogą elektroniczną i wykorzystywanie materiału w inny sposób niż dla celów własnej edukacji bez zgody autora jest niedozwolone.

Nad jakimi wielkimi rzekami powstały pierwsze cywilizacje?

Sumerowie – Nie ulega wątpliwości, że Mezopotamia jest kolebką cywilizacji. To właśnie w widłach Eufratu i Tygrysu ukształtował jeden z pierwszych (a być może nawet pierwszy) rozwiniętych ludów. Sumerowie, bo o nich mowa, pod koniec IV tysiąclecia p.n.e.

Gdzie powstała pierwsza cywilizacja?

Mezopotamia – Dlaczego Pierwsze Cywilizacje PowstaY Nad Wielkimi Rzekami Mapa Mezopotamii (żółty kolor). Sumer znajdował się na jej południowym krańcu Mezopotamia jest krainą na Bliskim Wschodzie, która jest położona w dorzeczu Tygrysu i Eufratu. To w widłach tych wielkich rzek rozwinęły się pierwsze znane nam cywilizacje. Za najstarszą uznawana jest cywilizacja Sumeru.

Warunki naturalne na tym terenie były idealne do rozwoju cywilizacji, gdyż rzeki wylewały mułem, który w naturalny sposób nawoził uprawy. Bliskość rzek umożliwiała także tworzenie systemu kanałów nawadniających ziemie rolne. Rozwój kanałów i ich kontrola były kluczowe dla gospodarki kadego państwa. Prawie wszystkie większe miasta położone były jednak głównie w dorzeczu Eufratu.

Wody Tygrysu były znacznie mniej eksploatowane.

Gdzie i kiedy powstaly pierwsze cywilizacje?

Z Wikibooks, biblioteki wolnych podręczników. Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Mezopotamia była krainą położoną w dorzeczu dwóch wielkich rzek: Tygrysu i Eufratu (dzisiejszy Irak). W VI tysiącleciu p.n.e. zaczęli zasiedlać ją rolnicy, którzy wykorzystywali wylewy wymienionych rzek do nawadniania swoich pól. Wylewy były jednak nieregularne i mogły być niszczycielskie, dlatego też zbudowano tzw. system irygacyjny – sieć nawadniających kanałów. W Mezopotamii powstawać zaczęły nadwyżki żywności, co umożliwiło części ludności zajęcie się innymi czynnościami, niż uprawa pola. Rozwinęło się rzemieślnictwo i tkactwo, zaczęły powstawać pierwsze miasta. Rewolucję tą nazywamy urbanistyczną. Pierwszą cywilizację w Mezopotamii stworzyli w IV tysiącleciu p.n.e. Sumerowie – lud nieznanego pochodzenia. Nigdy nie zbudowali oni jednolitego państwa, żyli natomiast w niezależnych miastach-państwach, np. w Ur, Uruk, Kisz, Lagasz. Aby usprawnić zarządzanie miastami stworzyli pismo, które pierwotnie składało się z licznych obrazków, z czasem upraszczano je, aż w końcu przeobraziło się w składające się z licznych symbolicznych znaków pismo klinowe. Do innych osiągnięć Sumerów zalicza się wynalezienie koła, rozwinięcie matematyki, czy astronomii. Zarówno królowie Sumerów, jak i późniejszych ludów, które żyły w Mezopotamii byli władcami despotycznymi – mieli oni nieograniczoną władzę, tworzyli prawo i mu nie podlegali. W 2340 roku niezależnym państwom-miastom sumeryjskim położył kres władca akadyjski Sargon Wielki, który utworzył w Mezopotamii rozległe imperium. Wkrótce jednak monarchia ta upadła pod naporem ludów z gór Zagros. W drugim tysiącleciu p.n.e. powstało inne imperium – Babilonia, której twórcą był Hammurabi. Stworzył on tzw. Kodeks Hammurabiego – zbiór praw, którego główną zasadą było „Oko za oko, ząb za ząb”. Równocześnie w górnej Mezopotamii powstała Asyria – imperium ze stolicą w Assur. Po okresie kryzysu, który dotknął także Babilonię Asyria odrodziła się w pierwszym tysiącleciu p.n.e. Jej władcy opanowali prawie cały Bliski Wschód oprócz Półwyspu Arabskiego (Syrię, Fenicję, Palestynę, Dolny Egipt). Imperium upadło jednak pod ciosami podlegających mu Babilończyków. Na gruzach Asyrii odrodziła się Babilonia, która swym zasięgiem objęła prócz rodzimych ziem także Syrię, Fenicję i Palestynę. W 539 roku Cyrus Wielki, król Persów – ludu żyjącego w dzisiejszym Iranie napadł na Babilon i zniszczył go. Persowie stworzyli potężne imperium, sięgające aż po Grecję na zachodzie. Kres ich państwu położył dopiero Aleksander Wielki w IV wieku p.n.e. Inną wielką cywilizacją starożytności był Egipt, zjednoczony około 3000 roku p.n.e. przez Menesa, który przybrał tytuł faraona, czyli króla. Egipt rozwijał się w dolinie i w delcie rzeki Nil, która wylewając regularnie użyźniała glebę i stwarzała dogodne warunki do życia. Pozostałe obszary (z wyjątkiem oaz) zajmowały pustynie. W Egipcie istniała ściśle ustalona drabina społeczna, na której szczycie stał faraon, któremu doradzał najwyższy urzędnik w państwie – wezyr. Po za nimi bardzo dużą rolę odgrywali kapłani, którzy byli nie tylko organizatorami kultu, ale także zajmowali się nauką. O bezpieczeństwo kraju dbała armia, resztę społeczeństwa stanowili natomiast należący do faraona chłopi, zajmujący się uprawą roli lub zadaniami wyznaczonymi przez władcę (np. budową piramid). Egipcjanie byli wyznawcami politeizmu – wierzyli w wiele bóstw, spośród których najważniejsi byli Re – bóg słońca, Ozyrys – pan zaświatów, zabity przez brata Seta, złe bóstwo wojny, Horus – bóg światła, Izyda – bogini-matka. Wierzono, że po śmierci dusza człowieka jest sądzona i jeżeli jej serce jest cięższe od piórka, zostaje pożerana, jeżeli jest natomiast lżejsza trafia do świata umarłych, przypominający ziemski, jednak nieco lepszego. Aby zapewnić zmarłych faraonom (lub arystokratom, chłopi byli bowiem zbyt ubodzy) szczęście po śmierci do ich grobowców wkładano przedmioty codziennego użytku, a ich ściany pokrywano magicznymi tekstami. Monumentalne grobowce faraonów, w kształcie ostrosłupa, nazywamy piramidami. Egipcjanie używali trzech rodzajów pisma: hieroglificznego, hieratycznego i demotycznego. Żydzi, zwani Izraelitami lub Hebrajczykami są ludem pochodzenia semickiego. Wywodzą się najprawdopodobniej z Półwyspu Arabskiego i spokrewnieni są z Arabami. Wyznają oni religię monoteistyczną – czczą jednego Boga (wyznawanego także przez chrześcijan i muzułmanów), którego imię brzmi Jahwe. Ważnym elementem w religii starożytnych Żydów była tzw. Arka Przymierza – skrzynia, w której przechowywano m.in. tablice z dwunastoma przykazaniami. Obecnie nie wiadomo, co stało się z Arką. Na ziemie dzisiejszego Izraela Żydzi przybyli w I połowie drugiego tysiąclecia p.n.e. Według Biblii ich protoplastą był Abraham, który zawarł przymierze z Bogiem. Jego potomkowie po dziesięcioleciach wędrówek znaleźli się w Egipcie, gdzie zostali zniewoleni przez faraona. Żydów z niewoli uwolnił dopiero Mojżesz, który odnowił przymierze z Jahwe i po 40 latach wędrówki przez pustynię przyprowadził ich do Izraela – Ziemi Obiecanej. Plemiona Hebrajczyków zjednoczone zostały w XI wieku p.n.e., kiedy ustanowiono monarchię. Pierwszym królem był Saul, po nim natomiast rządzili Dawid i jego syn Salomon, w czasach których Izrael osiągnął szczyt świetności. Powstała wtedy Świątynia Jerozolimska. Po śmierci Salomona państwo zostało podzielone na dwa królestwa: południowe (Judę) ze stolicą w Jerozolimie i północne (Izrael) ze stolicą w Samarii. Izrael upadł w VIII wieku p.n.e., napadnięty przez Asyrię, Juda zaś w VI wieku p.n.e., zaatakowana przez Babilonię, której władcą był Nabuchodonozor II. Król ten uprowadził elity żydowskie do Babilonu. Okres, w którym znajdowały się one w niewoli nazywamy niewolą babilońską. Zakończyła się ona wraz z upadkiem Babilonii pod ciosami Persów, którzy pozwolili Hebrajczykom wrócić do ojczyzny. W tym czasie ostatecznie ukształtowała się kultura i religia żydowska. Ostateczny kres starożytnego państwa Izraela przyszedł wraz z podbojem rzymskim. Rzymianie w 70 roku n.e. zburzyli odbudowaną po najeździe babilońskim Świątynię Jerozolimską i rozproszyli ludność żydowską. Wygnanie Izraelitów nazywamy diasporą. Trwała ona do 1948 roku n.e., gdy powstało nowożytne państwo Izrael.

Jaką rolę odgrywały wielkie rzeki w rozwoju pierwszych cywilizacji?

RK4BaAowej2Q2 Babilon Contentplus.pl sp. z o.o., Sol90, tylko do użytku edukacyjnego na epodreczniki.pl Już wiesz

  1. Wyjaśnij, czym była rewolucja neolityczna.
  2. Opisz, jak wyglądało życie w neolitycznych osadach i czym zajmowali się zamieszkujący je ludzie.

R1YDsY6kO30Ka 1 Mezopotamia w III–II tysiącleciu p.n.e. Krystian Chariza i zespół, „> Dlaczego Pierwsze Cywilizacje PowstaY Nad Wielkimi Rzekami Mezopotamia w III–II tysiącleciu p.n.e. Krystian Chariza i zespół, Prehistorycznego człowieka zostawiliśmy w chwili, gdy zajął się uprawą roli, udomowił dzikie zwierzęta i zaczął prowadzić osiadły tryb życia. Rozkwit rolnictwa wymagał wody, urodzajnych dolin rzek i żyznego mułu niesionego przez ich wylewy. Takim miejscem była Mezopotamia, czyli kraina leżąca między Tygrysem i Eufratem – rzekami wypływającymi z położonych na północy gór i wpływającymi do Zatoki Perskiej. To właśnie tam powstała jedna z pierwszych cywilizacji cywilizacji, W gorącej i suchej Mezopotamii deszcz był rzadkością, a same wylewy rzek nie wystarczały do nawodnienia wszystkich pól. Uprawa wymagała irygacji irygacji, Mieszkańcy Mezopotamii zbudowali w tym celu system kanałów nawadniających, które doprowadzały wodę z rzek do położonych niżej obszarów. Rzeki zapewniały również wodę pitną, ryby i ptactwo oraz stanowiły dogodne szlaki komunikacyjne i transportowe. RiVHtcEapj3JE 1 Starożytni rolnicy za pomocą żurawia nabierali z rzeki wodę, a następnie wlewali ją do kanałów. Contentplus.pl sp. z o.o., Dariusz Bufnal, licencja: CC BY 3.0 „> Dlaczego Pierwsze Cywilizacje PowstaY Nad Wielkimi Rzekami Starożytni rolnicy za pomocą żurawia nabierali z rzeki wodę, a następnie wlewali ją do kanałów. Contentplus.pl sp. z o.o., Dariusz Bufnal, licencja: CC BY 3.0 Polecenie 1 Wskaż na ilustracji system kanałów nawadniających oraz pług, którym orano pole. Stworzenie i kontrolowanie skomplikowanego systemu kanałów wymagało wysiłku i współpracy wielu ludzi. Tworzyli oni coraz lepiej zorganizowane wspólnoty, które były w stanie kontrolować bieg wody tak, aby zapewnić uprawom jak najlepsze nawadnianie. Regularny nadzór nad systemami irygacji zaczęli sprawować przedstawiciele elit społecznych, z władcami na czele. W ten sposób ukształtowały się najstarsze miasta, tSZRJtDXen_000tp001 tSZRJtDXen_000tp002 tSZRJtDXen_0000001A Pierwsze miasta zakładano w IV tys.p.n.e. na Bliskim Wschodzie, W Mezopotamii zbudowali je Sumerowie, Miasta sumeryjskie były niezależnymi ośrodkami, które kontrolowały okoliczne wsie i tereny uprawne, dlatego nazywamy je miastami‑państwami, Zwykle otoczone były murami, od innych zasiedlonych terenów oddzielał je pas błot albo pustynia. Powstawały przede wszystkim pomiędzy Eufratem i Tygrysem lub wzdłuż tych rzek. Polecenie 2 Odczytaj nazwy miast sumeryjskich położonych między Eufratem i Tygrysem. RnJzKPVYXzFYX 1 Sumer IV–III tysiąclecie p.n.e. Krystian Chariza i zespół, „> Dlaczego Pierwsze Cywilizacje PowstaY Nad Wielkimi Rzekami Sumer IV–III tysiąclecie p.n.e. Krystian Chariza i zespół, tSZRJtDXen_0000001P Miasta sumeryjskie liczyły od kilkunastu do kilkudziesięciu tysięcy mieszkańców. Początkowo najwyższą władzę sprawowali kapłani, którzy pośredniczyli między ludźmi a bóstwami oraz nadzorowali świątynie i zgromadzone w nich bogactwa. Dlaczego Pierwsze Cywilizacje PowstaY Nad Wielkimi Rzekami Sumerowie wierzyli w wielu bogów. Każde miasto miało swoje bóstwo opiekuńcze. Świątynie stawiano na szczytach konstrukcji zwanych zigguratami. W Mezopotamii trudno było o kamień, więc zikkuraty budowano z glinianych, suszonych na słońcu cegieł. domena publiczna Bogów czczono w wielkich świątyniach, nad którymi górowały wieże w kształcie piramid z cegły, zwane zigguratami, Prawdopodobnie na ich wierzchołkach znajdowały się miejsca kultu, do których wstęp mieli tylko kapłani. RT7wjpJEQ3PLR Jednym z najważniejszych zigguratów Mezopotamii była świątynia Etemenanki w Babilonie Contentplus.pl sp. z o.o., Sol90, tylko do użytku edukacyjnego na epodreczniki.pl „> Dlaczego Pierwsze Cywilizacje PowstaY Nad Wielkimi Rzekami Jednym z najważniejszych zigguratów Mezopotamii była świątynia Etemenanki w Babilonie Contentplus.pl sp. z o.o., Sol90, tylko do użytku edukacyjnego na epodreczniki.pl Polecenie 3 Wskaż na ilustracji ziggurat. Zwróć uwagę na jego położenie w mieście. O czym może ono świadczyć? Ciekawostka Według Biblii ludzie zaczęli budować po potopie wieżę Babel, która miała sięgać nieba. Sprzeciwił się temu Bóg i ukarał ich pychę: pomieszał im języki, a tym samym uniemożliwił dokończenie budowli. Być może opowieść tę zainspirowały wielkie świątynie starożytnego Sumeru, zwane zigguratami, oraz wznoszące je wielojęzyczne rzesze budowniczych. RWTDD1EPsfsD6 Scena budowy wieży Babel według niderlandzkiego malarza Pietera Bruegla (starszego). Obraz przechowywany jest obecnie w Muzeum Historii Sztuki w Wiedniu Pieter Bruegel (starszy), Budowa wieży Babel, 1563, domena publiczna „> Dlaczego Pierwsze Cywilizacje PowstaY Nad Wielkimi Rzekami Scena budowy wieży Babel według niderlandzkiego malarza Pietera Bruegla (starszego). Obraz przechowywany jest obecnie w Muzeum Historii Sztuki w Wiedniu Pieter Bruegel (starszy), Budowa wieży Babel, 1563, domena publiczna tSZRJtDXen_0000002J REvLDyjVCLIIe 1 Gudea, władca sumeryjskiego miasta-państwa Lagasz. Posążek przechowywany obecnie w Luwrze w Paryżu. domena publiczna „> Dlaczego Pierwsze Cywilizacje PowstaY Nad Wielkimi Rzekami Gudea, władca sumeryjskiego miasta-państwa Lagasz. Posążek przechowywany obecnie w Luwrze w Paryżu. domena publiczna Z czasem władza stała się świecka. Przywódcy armii wybrani przez wspólnotę na czas wojny, którzy wsławili się wielkimi czynami i zyskali autorytet, mogli po zakończeniu zmagań wojennych zdobyć nowe uprawnienia i zwiększyć swoje wpływy. Zostawali królami, którzy stanowili prawo. Państwo rządzone przez króla nazywamy monarchią monarchią, Władzę po królach dziedziczyli ich synowie. W ten sposób powstawały dynastie. Świątynie sumeryjskie zwykle znajdowały się pośrodku miast, pałace królów zaś nieco na uboczu. Domyślamy się więc, że władza sumeryjskich królów była późniejsza. Z czasem królowie przejęli kontrolę także nad świątyniami i uznali się za ich przedstawicieli lub zarządców, a nawet za synów bogów na ziemi. tSZRJtDXen_000tp003 tSZRJtDXen_0000002W RdH0qGPzSXJ66 Piramida społeczna Mezopotamii Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0 „> Dlaczego Pierwsze Cywilizacje PowstaY Nad Wielkimi Rzekami Piramida społeczna Mezopotamii Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0 Najliczniejszą grupą społeczną w miastach‑państwach Mezopotamii byli wolni, pełnoprawni obywatele, Należeli do niej właściciele wielkich posiadłości ziemskich i osoby sprawujące władzę (królowie, kapłani, urzędnicy, dowódcy wojskowi), a także bogaci chłopi, rzemieślnicy oraz biedota miast i wsi.

  • Zamożnymi ludźmi byli często rzemieślnicy i kupcy, ponieważ handel stanowił ważną gałąź gospodarki w Mezopotamii.
  • Choć kraina ta miała bardzo żyzne ziemie, brakowało tu surowców naturalnych, nawet tak podstawowych jak drewno czy metale.
  • Niżej sytuowała się ludność zależna, która – w obawie przed utratą wolności – szła na służbę u wysoko postawionych obywateli.

Większość ludności zależnej stanowili chłopi, którzy uprawiali ziemię w królewskich, świątynnych i prywatnych majątkach ziemskich, oraz w podobny sposób funkcjonujący rybacy, Dopiero z czasem pojawili się wolni rolnicy, którzy najmowali się do pracy za wynagrodzenie.

Najsłabszą pozycję mieli niewolnicy, zazwyczaj usługujący w domach arystokracji, urzędników czy kapłanów. Wielu z nich pochodziło z górskich plemion spoza Mezopotamii. Byli kupowani lub trafiali do niewoli jako jeńcy wojenni. tSZRJtDXen_0000003D W II tys.p.n.e. na Bliskim Wschodzie ludzie zaczęli wykorzystywać w celach wojennych konie.

Zaprzęgano je do rydwanów bojowych, służących do przewozu żołnierzy, a wśród nich – łuczników. Pojazdy te były również przenośnymi platformami strzelniczymi. Oprócz tego korzystano z nich w czasie parad i pochówków przedstawicieli władz. Polecenie 4 Wskaż na poniższej ilustracji rydwan i opisz funkcję, jaką spełniał. Dlaczego Pierwsze Cywilizacje PowstaY Nad Wielkimi Rzekami Sztandar z Ur, strona wojenna LeastCommonAncestor, Wikimedia Commons, licencja: CC BY-SA 3.0 tSZRJtDXen_0000003Q Sumerowie rozbudowali wodny transport śródlądowy. Najprawdopodobniej wymyślili napędzaną siłą wiatru łódź żaglową, Jako pierwsi na szerszą skalę używali wozów ciągniętych przez bydło.

  • Stworzyli koło garncarskie, obracane na platformie napędzanej stopami lub rękoma.
  • Za jego pomocą można było szybko wytwarzać naczynia, w których przechowywano i przewożono żywność i towary.
  • Zapewne wynaleźli szkło,
  • Przyczynili się do rozwinięcia metalurgii, czyli produkcji metali.
  • Sumerowie wytapiali je z różnych minerałów.

Szczególnym metalem był brąz, będący połączeniem miedzi i cyny. Wytwarzano z niego coraz lepszą broń i narzędzia: najpierw był roztapiany, a następnie wlewany do form z wypalonej gliny. Wynalezienie i upowszechnienie brązu było bardzo istotne dla rozwoju cywilizacji, dlatego okres historii Bliskiego Wschodu od V do II tys.p.n.e., który nastąpił po epoce kamienia, badacze nazywają epoką brązu,

Na ten czas przypada szczyt cywilizacji sumeryjskiej Mezopotamii. Mieszkańcy Mezopotamii położyli też fundamenty pod rozwój nauk ścisłych, w tym matematyki, Na tabliczkach zachowały się świadectwa dość skomplikowanych obliczeń. Sumerowie zwykle stosowali sześćdziesiątkowy system liczbowy. Jego ślady zachowały się w naszym podziale godzin na 60 minut, a minut na 60 sekund.

Jako pierwsi do pomiarów pól i planowania budowli stosowali geometrię, Dokonywali pierwszych, wnikliwych obserwacji nieba i ciał niebieskich, dając początek astronomii, Umieli sporządzać mapy konstelacji, a nawet 12‑miesięczny kalendarz oparty na cyklach Księżyca.1 Ćwiczenie 1 RhtkLOO6sNe4h 1 zadanie interaktywne Do osiągnięć Sumerów zaliczamy.

  • koło garncarskie
  • szkło
  • wóz ciągnięty przez bydło
  • malowidła naskalne

Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0. RfzXMfDzpoppP 1 Dlaczego Pierwsze Cywilizacje PowstaY Nad Wielkimi Rzekami Ruiny Babilonu domena publiczna Wznoszenie murów, świątyń i pałaców – po raz pierwszy na wielką skalę – przyczyniło się do rozwoju architektury i inżynierii, Głównym budulcem były cegły z gliny, suszone na słońcu albo wypalane w piecu dla nadania im twardości, często łączone z trzciną. Budowle z cegły po jakimś czasie zaczynały się rozsypywać, dlatego dziś pozostały po nich tylko wzgórza złożone z gliny i piasku, czyli tzw. telle, Sumerowie nauczyli się konstruować łuki i sklepienia, Mezopotamscy budowniczowie, chcąc ustabilizować konstrukcję zigguratów, pomiędzy warstwy cegieł kładli maty z trzciny. Stały się one wzorem dla dzisiejszych dźwigarów, czyli podpór przenoszących obciążenia, stosowanych podczas wznoszenia wysokich budowli. tSZRJtDXen_0000004S RmloJMW5lE7ma 1 Prawa Hammurabiego zostały wyryte na kamiennym słupie, który obecnie znajduje się w Luwrze w Paryżu Musée du Louvre, licencja: CC BY 3.0 „> Prawa Hammurabiego zostały wyryte na kamiennym słupie, który obecnie znajduje się w Luwrze w Paryżu Musée du Louvre, licencja: CC BY 3.0 Na przełomie XVIII i XVII wieku p.n.e. panował w Babilonie władca o imieniu Hammurabi, który stworzył jeden z najstarszych zbiorów wyroków i orzeczeń sądowych. Zbiór ten nazywany jest od imienia swego autora Kodeksem Hammurabiego, Wiele z zawartych w nim przepisów prawa przewidywało okrutne kary fizyczne (np. ucinanie rąk, łamanie kości), włącznie ze śmiercią. Dyktowała je zasada „oko za oko, ząb za ząb”, czyli stosowanie kary, która miała odpowiadać szkodzie, np. kara śmierci za zabójstwo, wybicie oka za wybicie oka. Najsurowiej byli karani ludzie należący do niższych klas. Z naszego punktu widzenia Kodeks Hammurabiego był pod wieloma względami niesprawiedliwy i niehumanitarny. Jego celem było narzucenie społeczeństwu dyscypliny, koniecznej dla sprawnego funkcjonowania wielkiego systemu irygacji. Prawdopodobnie Hammurabi chciał w ten sposób ujednolicić prawa i zwyczaje różnych ludów, które znalazły się pod jego panowaniem. Idea uporządkowania prawa sama w sobie była już osiągnięciem: do tej pory kary wymierzano często wedle uznania, teraz zaś wszyscy musieli przestrzegać pewnych nadrzędnych reguł. Wiele praw Hammurabiego dotyczyło spraw związanych z rodziną i małżeństwem. Kobiety miały być chronione przez prawo, jednak zajmowały dużo niższą pozycję niż mężczyźni. Od żony oczekiwano, że będzie posłuszna i wierna mężowi. Społeczeństwo ówczesnej Mezopotamii było społeczeństwem patriarchalnym społeczeństwem patriarchalnym, czyli całkowicie zdominowanym przez mężczyzn. tSZRJtDXen_000tp004 tSZRJtDXen_00000056 To w Mezopotamii pod koniec IV tys.p.n.e. ludzie zaczęli się posługiwać pismem, Znaki zapisywano na wilgotnych i miękkich glinianych tabliczkach za pomocą przyciętej trzciny. Następnie tabliczki utwardzano, susząc na słońcu lub wypalając w piecu. Dzięki temu wiele z nich zachowało się do naszych czasów. Pismo stworzone przez Sumerów nazywamy pismem klinowym ze względu na charakterystyczne, podobne do klinów trójkątne znaki, które pozostawiała trzcina odciskana w glinie. R1I3eoT734pRi Sumeryjska tabliczka z kontraktem handlowym dotyczącym sprzedaży pola i domu (znaleziona w Szuruppak w dzisiejszym Iraku), przechowywana obecnie w paryskim Luwrze domena publiczna „> Dlaczego Pierwsze Cywilizacje PowstaY Nad Wielkimi Rzekami Sumeryjska tabliczka z kontraktem handlowym dotyczącym sprzedaży pola i domu (znaleziona w Szuruppak w dzisiejszym Iraku), przechowywana obecnie w paryskim Luwrze domena publiczna tSZRJtDXen_0000005I Początkowo pismo sumeryjskie odnosiło się do ściśle określonych przedmiotów i służyło do prowadzenia rejestru majątków świątynnych. Za jego pomocą można było odnotować liczbę wozów, zwierząt hodowlanych czy innych dóbr należących do danego majątku. Znaki pisma stały się następnie symbolami obiektów danego typu, czyli np. nie konkretnych owiec będących w posiadaniu świątyni, lecz owiec w ogóle. Narysowana noga nie oznaczała już tylko kończyny, ale również skojarzone z nią czasowniki, takie jak „iść”, „biec”, „kopać” itd. Ostatnim etapem rozwoju tego pisma było przypisanie znakom określonych dźwięków, co pozwalało na zapis bardziej skomplikowanych pojęć. Aby to uzyskać, posługiwano się znakami sylabowymi: składano je dla oznaczenia jakiegoś słowa. Mechanizm ten można przyrównać do zasad układania rebusów, w których suma dwóch wyrazów odnosi się do zupełnie innego pojęcia. Przykładowo: wynikiem połączenia wyrazów „niebo” i „rak” będzie „nieborak”. Pismo klinowe obejmowało aż kilkaset znaków. Jego opanowanie wymagało wielu lat nauki i praktyki, dlatego pisarze należeli do ścisłej elity społeczeństwa Mezopotamii. Dopiero po wielu wiekach pismo klinowe zastąpił wynaleziony przez Fenicjan doskonalszy sposób zapisu głosek, czyli alfabet, Nazwa ta pochodzi od dwóch pierwszych liter alfabetu greckiego – alfy i bety. Wynalezienie pisma kończy prehistorię człowieka, a rozpoczyna epokę starożytności. RwfazcKwMApxE 1

Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0 Polecenie 5 Przyjrzyj się uważnie powyższej ilustracji. Zastanów się, czy ewolucja pisma klinowego świadczy o jego uproszczeniu, czy też przeciwnie – skomplikowaniu. Które ze znaków łatwiej było narysować za pomocą trzciny? 1 Ćwiczenie 2 R1Wip18SJd8dy 1 zadanie interaktywne Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0. tSZRJtDXen_00000063 Na początku pismo miało charakter praktyczny – administracyjny i handlowy. Z czasem człowiek zaczął stosować pismo do tworzenia tekstów, takich jak listy czy prawa, a także do uwieczniania modlitw i zaklęć oraz opisywania własnej historii. Sumerowie stworzyli własną literaturę, W dużej części składała się na nią bardzo rozbudowana mitologia, czyli opowieści o bogach. Najsławniejszym dziełem literatury sumeryjskiej, przełożonym na wiele języków i wciąż czytanym, jest tzw. Epos o Gilgameszu, sięgający początków II tys.p.n.e. Jest to obszerny poemat o życiu tytułowego bohatera – króla miasta Uruk, który zyskał sławę dzięki mądrości, odwadze, sile i wspaniałym czynom. RCEX5A66LIBXW Najsłynniejsza z tabliczek Eposu o Gilgameszu zawierająca opis potopu. Obecnie znajduje się w Muzeum Brytyjskim w Londynie Mike Peel, Wikimedia Commons, licencja: CC BY-SA 4.0 „> Dlaczego Pierwsze Cywilizacje PowstaY Nad Wielkimi Rzekami Najsłynniejsza z tabliczek Eposu o Gilgameszu zawierająca opis potopu. Obecnie znajduje się w Muzeum Brytyjskim w Londynie Mike Peel, Wikimedia Commons, licencja: CC BY-SA 4.0 Opowieść o Gilgameszu zawiera mit o pradawnym potopie, który bogowie sprowadzili na ludzkość i z którego uratowała się tylko garstka ludzi na statku.

  • Był to motyw bardzo popularny w literaturze Bliskiego Wschodu, dlatego kolejną wersję tej historii znajdujemy w Biblii.
  • Ciekawostka Język Sumerów, nawet gdy przestał być używany jako język mówiony, nadal funkcjonował w Mezopotamii aż do około I w.p.n.e.
  • Jako język tekstów pisanych.
  • Z czasem pismo klinowe uległo zupełnemu zapomnieniu i długo nikt nie umiał go odczytać.
See also:  Dlaczego Kot Sika Poza Kuwet

Dopiero europejscy badacze w XIX wieku rozpoczęli żmudne prace nad rozszyfrowaniem jego znaków. Kiedy czterech naukowców ogłosiło, że są w stanie to zrobić, poddano ich w Londynie w 1857 roku sprawdzianowi. Wręczono im tekst zapisany pismem klinowym z prośbą o jego niezależne tłumaczenie.

Następnie porównano, czy teksty przekładów się zgadzały. Okazało się, że w kluczowych fragmentach tłumaczenia były niemal identyczne. Po dwóch tysiącach lat ludzie znowu potrafili odczytać pismo starożytnych Sumerów. tSZRJtDXen_0000006K Sumerowie wierzyli w różne bóstwa i demony, ich religia była więc politeistyczna politeistyczna (z gr.

polýs – liczny, théos – bóg). Bogowie, choć podobni do ludzi, byli od nich potężniejsi i nieśmiertelni. Aby zjednać łaskę boga, składano w świątyniach ofiary. Ciekawostka Niektóre z imion sumeryjskich bogów weszły do popkultury. Na przykład Adam Darski, kontrowersyjny polski muzyk, przybrał pseudonim Nergal, które to imię należało do sumeryjskiego boga podziemi, uważanego również za boga zarazy, odpowiedzialnego za zsyłanie chorób i epidemii.

  1. Na jednej z tabliczek zawierających mity sumeryjskie zachował się słynny opis rajskiej krainy o nazwie Dilmun.
  2. W tej krainie szczęśliwości miała przebywać para wielkich bogów, stworzycieli świata i wszystkich bóstw.
  3. RDG38oR7euEbb Opis rajskiej krainy o nazwie Dilmun czyta Bartosz Woźny Opis rajskiej krainy o nazwie Dilmun czyta Bartosz Woźny Źródło: Contentplus.pl sp.

z o.o., tylko do użytku edukacyjnego. Opis rajskiej krainy o nazwie Dilmun czyta Bartosz Woźny Contentplus.pl sp. z o.o., tylko do użytku edukacyjnego Nagranie dostępne na portalu epodreczniki.pl Opis rajskiej krainy o nazwie Dilmun czyta Bartosz Woźny Contentplus.pl sp.

z o.o., tylko do użytku edukacyjnego Opis rajskiej krainy o nazwie Dilmun czyta Bartosz Woźny Opis rajskiej krainy o nazwie Dilmun czyta Bartosz Woźny Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., tylko do użytku edukacyjnego. Opis rajskiej krainy o nazwie Dilmun W Dilmun kruk nie kracze, kania nie krzyczy głosem kani, lew nie zabija, wilk nie porywa jagnięcia, nie znany jest dziki pies pożerający koźlę, nie znany jest dzik pożerający zboże.

Ptak niebieski nie zna sideł, gołąb nie osiedla się koło człowieka, choroba oczu nie mówi: „Jestem chorobą oczu”, choroba głowy nie mówi: „Jestem chorobą głowy”. Opis rajskiej krainy o nazwie Dilmun, tłum.K. Szarzyńska, K. Łyczkowska. Polecenie 6 Wytłumacz, na czym miało polegać szczęście panujące w sumeryjskim raju.

Jaka jest najstarsza cywilizacja świata?

Co to jest cywilizacja? – Cywilizacja to stan rozwoju społeczeństwa w jednostce czasu, uwarunkowany nie tylko stopniem operowania środowiskiem naturalnym, ale także zaawansowaną formą komunikacji, życiem miejskim, instytucjami społecznymi, rozwiniętym handlem i umiejętnościami wznoszenia budowli.

Za najstarszym miejscem rozwoju cywilizacji uważana jest Mezzopotamia, gdzie w dolinie Tygrysu i Eufratu powstał zalążek rolnictwa. To tam, gdzie zaistniały naturalne czynniki atmosferyczne, idealne pod uprawę roślin, gdzie wyrastały trawy, a z nich zboża takie jak pszenica i jęczmień. Człowiek nauczył się rolnictwa, nauczył się gromadzić zapasy, nauczył się dzielić nimi z innymi w zamian za mięso (myśliwi).

Nauczył się zasilać w wodę powierzchnie uprawne, tam, gdzie jej brakowało, Badania wskazują też, że w tym czasie powstała też religia. Człowiek już nie przemieszczał się w poszukiwaniu jedzenia, zaczął tworzyć wspólnoty ludzkie. Miał więcej czasu. I tak rodziły się religie i wierzenia.

  1. Dojście do takiej formy rozwoju zajęło człowiekowi wiele dziesiątek tysięcy lat.
  2. Dlaczego Pierwsze Cywilizacje PowstaY Nad Wielkimi Rzekami
  3. Do niedawna uważano, że właśnie Sumerowie, z ich rozwojem cywilizacyjnym są najstarszą cywilizacją.
  4. Jednak, w latach dziewięćdziesiątych ubiegłego stulecia, niemiecka grupa archeologów z Klausem Schmittem na czele zainteresowała się miejscem, położonym w południowo-wschodniej części Turcji, nieopodal miasta Urfa (Suniurfa).
  5. Najstarsza świątynia na świecie

Odkryty został megalityczny kompleks świątynny o powierzchni ponad 9 ha. Gobekli Tepe, Znaczenie nazwy to wybrzuszone wzgórze, lub pępek. Stanowisko archeologiczne sięgające 14 – 12 tysięcy lat. Jeszcze starsze od biblijnego potopu, który to miał miejsce około 13 tysięcy lat temu. Dlaczego Pierwsze Cywilizacje PowstaY Nad Wielkimi Rzekami Gobekli Tepe powstało w okresie, kiedy na Ziemi istniały tylko małe rozproszone grupy ludzi. A do budowy tego kompleksu potrzebne było wiele tysięcy ludzi, dobrze zorganizowanej struktury, z kolei wymagało narzędzi oraz rolnictwa (do wykarmienia budowniczych).

Jak powstały pierwsze miasta?

Życie w starożytnej Mezopotamii – Zanim zaczęły powstawać pierwsze państwa-miasta, życie w starożytnej Mezopotamii skupiało się w wiejskich osadach. Te były budowane na planie koła, pośrodku którego znajdowało się rytualne ognisko, używane przy okazji odprawiania obrzędów religijnych.

Domy wpływowych członków społeczności były budowane z cegły i lokalizowano je najbliżej ogniska. Rolnicy mieszkali w glinianych chatach. Pierwsze miasta, zakładane przez Sumerów, zaczęły powstawać w IV tysiącleciu p.n.e. Były to niezależne ośrodki, kontrolujące okoliczne wioski i przylegające do nich tereny uprawne.

Najczęściej były otoczone wysokimi murami, a od innych osad oddzielał je piaszczysty lub błotnisty pas ziemi. W sumeryjskich państwach-miastach żyło od kilkunastu do kilkudziesięciu tys. osób. Władza spoczywała w rękach kapłanów, którzy byli kimś w rodzaju pośredników między bóstwami a ludźmi.

Bogom oddawano cześć w świątyniach, przy których wznoszono zigguraty – piramidalne wieże z cegły. Badacze historii są zdania, że w ich najwyższym punkcie lokalizowano święte miejsca kultu, do których wstęp mieli wyłącznie kapłani. Z czasem, władzę w Mezopotamii przejęli świeccy dostojnicy. Królami byli przywódcy wojskowi, którzy cieszyli się najwyższym autorytetem i którzy wsławili się najodważniejszymi czynami na polu walki.

Władza była dziedziczona. W ten sposób powstały pierwsze monarchie i dynastie. Mieszkańcy Mezopotamii byli w większości ludźmi wolnymi, cieszącymi się pełnią praw. Poza królami, kapłanami i dowódcami wojskowymi, najzamożniejszą warstwą społeczną byli właściciele ziemscy, kupcy i rzemieślnicy.

  • Pod nimi plasowała się ludność zależna, która służyła wyżej postawionym mieszkańcom.
  • Mowa o chłopach, którzy zajmowali się uprawą ziemi w świątynnych, królewskich i prywatnych majątkach ziemskich.
  • Chłopi trudnili się też rybołówstwem.
  • Wolni rolnicy, którzy świadczyli pracę najemną, pojawili się dopiero później.

Najniższą warstwę społeczną stanowili niewolnicy. W większości byli to jeńcy wojenni i ludzie kupieni na targowiskach, najczęściej pochodzący spoza granic Mezopotamii. Niewolnicy służyli w domach arystokracji – kapłanów i urzędników. Żyzne ziemie dorzecza Eufratu i Tygrysu stwarzały idealne warunki do rozwoju rolnictwa.

  • Co uprawiano w starożytnej Mezopotamii ? Przede wszystkim zboża: pszenicę jęczmień i żyto.
  • Poza tym, uprawy obejmowały soczewicę, groch, sezam, cebulę, pory i ogórki.
  • Uprawiano także len, który był wykorzystywany nie tylko do produkcji oleju, ale także jako surowiec tkacki.
  • Ważną część upraw stanowiły także sady z palmami daktylowymi.

Ludność starożytnej Mezopotamii trudniła się też hodowlą zwierząt gospodarskich: kóz owiec, bydła i osłów. Mniejsze znaczenie miała hodowla drobiu i trzody.

Jak doszło do upadku cywilizacji sumeryjskiej?

Wiemy dlaczego doszło do zagłady Sumerów, najbardziej rozwiniętej cywilizacji starożytnego świata W połowie czwartego tysiąclecia przed naszą erą w południowej Mezopotamii (dzisiejszy Irak) powstała jedna z pierwszych cywilizacji. Charakteryzowała się wysokim rozwojem i jako pierwsza stworzyła język pisany.

  • Naukowcy o Sumerach dowiedzieli się podczas wykopalisk dopiero w dwudziestym wieku.
  • Do tej pory nie udało się wyjaśnić skąd pochodzili i co się z ich cywilizacją stało.
  • Archeolodzy i geolodzy poczynili badania z których wynika, że Sumerowie podzielili los Majów, którzy upadli w równie zagadkowych okolicznościach.

Okazuje się, że przyczyną mogły być drastyczne zmiany klimatyczne, które objawiły się w postaci dramatycznej suszy. Nie trwała ona kilka miesięcy, lecz znacznie dłużej, nawet 200-300 lat. Opady były wyraźnie słabsze niż w innym czasie, zdarzały się rzadko i to sprawiało, że społeczność potrzebująca wody na pustynnym terenie, zaczęła boleśnie tego doświadczać. Sumeryjska tabliczka. Fot. Wikipedia. Naukowcy dowiedzieli się o tym badając rdzenie z osadów morskich z jeziora Wan w dzisiejszej Turcji, które wskazywały na silne zapylenie charakterystyczne dla suszy. Z powodu braku opadów poziom wody w rzekach Tygrys i Eufrat opadł, przez co nie można było nawadniać pól.

  1. Następnie zaczęły się pojawiać fale głodu i chorób, które nasilały się odbierając życie coraz większej liczbie populacji.
  2. Ultura, która wymyśliła koło, łuk i napisała pierwszy poemat w piśmie klinowym, 4200 lat temu upadła.
  3. Według szacunków w tym okresie z powierzchni ziemi zniknęło 74 procent ludzkich osad w Mezopotamii.

Również na obszarze dzisiejszej Syrii obszar zaludniony zmniejszył się o 93 procent. ​Piramida Majów. Fot. Wikipedia. Archeolodzy są zdania, że susza stała się również przyczyną upadku Majów, którzy doświadczali anomalii klimatycznych w Ameryce Środkowej. W klimacie tropikalnym brak wystarczających opadów okazał się katastrofalny w skutkach.

Skąd wywodzi się cywilizacja?

Słowo „cywilizacja’ wywodzi się od łacińskiego rzeczownika civis – 'obywa- tel’ i przymiotnika civilis. Łacińska civilitas oznaczała miejski tryb życia i była przeciwstawiana rusticitas. Różne warianty tego słowa są obecne w językach, ale nie zostały zaczerpnięte z łaciny.

Kiedy pojawiła się pierwsza cywilizacja?

Miasta i handel – Osobne artykuły: Miasto i Handel, Vasco da Gama popłynął pod koniec XV i w początkach XVI wieku do Indii, aby przywieźć przyprawy i uniknąć ceł za transport lądowy Rolnictwo powodowało powstawanie nadwyżek żywności i wymuszało opracowanie metod na ich przechowywanie oraz udostępnianie tej części populacji, która nie była bezpośrednio zaangażowana w produkcję żywności.

Rozwój rolnictwa pozwolił na powstanie pierwszych miast, Były one centrami handlu, rzemiosła i władzy administracyjnej, nie posiadając praktycznie infrastruktury rolniczej. Miasta istniały w stosunku symbiozy z otaczającymi je ośrodkami rolniczymi, przejmując nadwyżki żywności, a w zamian oferując wyroby pozarolnicze i ochronę wojska.

Rozwój miast nadążał za rozwojem ogólnym cywilizacji: pierwsza cywilizacja sumeryjska w dolnej Mezopotamii rozwinęła się około 3500 lat p.n.e., później zaś nad Nilem pojawiła się cywilizacja starożytnego Egiptu (3300 p.n.e.) i cywilizacja doliny Indusu nad rzeką Indus (również 3300 p.n.e.) Pojawiały się miasta o coraz bardziej skomplikowanej strukturze, również w sferach społecznych i ekonomicznych.

  1. Ażda z cywilizacji była do tego stopnia odmienna od pozostałych, że prawie z całą pewnością można mówić o ich niezależnym powstaniu.
  2. Właśnie na potrzeby rozwijających się miast opracowane zostało pismo i złożony model handlu,
  3. W Chinach wczesnomiejskie społeczeństwo mogło uformować się około 2500 lat p.n.e., lecz pierwszą zdefiniowaną przez archeologów dynastią była dynastia Shang,

W drugim tysiącleciu przed naszą erą powstała cywilizacja kreteńska, grecka (na stałym lądzie) oraz turecka, Na kontynentach amerykańskich, a ściślej w Ameryce Środkowej i na terenach Peru, cywilizacje Majów, Mochica i Nazca pojawiły się pod koniec pierwszego tysiąclecia p.n.e.

  • Pierwszy system monetarny wprowadzono około roku 625 p.n.e.
  • W Lidii, w Anatolii, w zachodniej Turcji,
  • Szlaki handlowe pojawiły się w zachodniej części obszaru śródziemnomorskiego w IV tysiącleciu p.n.e.
  • Dalekosiężne szlaki handlowe powstawały od III tysiąclecia p.n.e., gdy zamieszkujący Mezopotamię Sumerowie handlowali z przedstawicielami cywilizacji doliny Indusu,

Jedwabny Szlak biegł od Chin do Syrii w II wieku p.n.e. Miasta w centralnej Azji i Persji stanowiły ważne skrzyżowania tych dróg handlowych. Fenicjanie i starożytna cywilizacja grecka ustanowiły swoje oparte na handlu imperia w obszarze Morza Śródziemnego w pierwszym tysiącleciu p.n.e.

Pod koniec I i w początkach II tysiąclecia naszej ery nad szlakami handlowymi dominowali Arabowie pochodzący z rejonu Oceanu Indyjskiego, wschodniej Azji i Sahary, Pod koniec I tysiąclecia handel w rejonie Morza Śródziemnego zdominowali Żydzi, W początkach II tysiąclecia dominację nad handlem przejęli Włosi, a centrami handlowymi północnej Europy były miasta niemieckie i flamandzkie,

We wszystkich obszarach ówczesnego cywilizowanego świata większe miasta powstawały u styku szlaków handlowych.

Co jest istotą cywilizacji?

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Cywilizacja – poziom rozwoju społeczeństwa w danym okresie historycznym, który charakteryzuje się określonym poziomem kultury materialnej, stopniem opanowania środowiska naturalnego i nagromadzeniem instytucji społecznych,

  • zorganizowane życie miejskie
  • monumentalne obiekty sakralne
  • pismo
  • rozwinięty handel
  • pewien rodzaj organizacji zajmowanego terytorium.

Definicja samej cywilizacji, czy też określenie liczby cywilizacji, które istniały, bądź istnieją obecnie na Ziemi, jest sporna i różni się pomiędzy autorami. Cywilizacja to trzeci i ostatni etap rozwoju ludzkości według Lewisa Morgana, W propagandzie i publicystyce istnieją też takie pojęcia jak:

  • cywilizacja życia
  • cywilizacja śmierci
  • cywilizacja medialna,

W jaki sposób warunki naturalne wpłynęły na rozwój cywilizacji greckiej?

RJoOBEnd6W2cu Kolumny na Akropolu domena publiczna Już wiesz

  • Przypomnij, jak warunki naturalne wpłynęły na powstanie starożytnych państw Mezopotamii i Egiptu.
  • Opisz, jak wyglądał ustrój poznanych przez ciebie państw starożytnego Wschodu.

Starożytni Grecy żyli początkowo w południowej części Półwyspu Bałkańskiego. Zamieszkiwali w miastach‑państwach zwanych poleis (w liczbie pojedynczej: polis ). Polis to miasto wraz z otaczającymi je wsiami, ale także forma organizacji politycznej i wspólnota zamieszkujących je obywateli. Od tego słowa wywodzą się takie terminy jak „polityka” czy „polityczny”. Wspólnotę tworzyła niewielka, samorządna, zamknięta zbiorowość zajmująca niewielkie terytorium, oddzielone od innych poleis wysokimi górami. Polis zakładano koło wysokiego, ufortyfikowanego wzgórza, czyli akropolu, Akropol pełnił funkcję nie tylko obronną, lecz także religijną. RmTympGqYDXZX 1 zadanie interaktywne Rekonstrukcja ateńskiego Akropolu Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0 Polecenie 1 Zastanów się i wyjaśnij, dlaczego Grecy wybierali wysokie wzgórza do obrony przed najeźdźcami. Grecy mieli silne poczucie przynależności do szerszej wspólnoty, Łączyły ich: podobna organizacja wspólnot politycznych, obyczaje, kultura, religia oraz język, nawet jeśli posługiwali się różnymi dialektami języka greckiego i przynależeli do różnych plemion – Dorów, Eolów czy Jonów. Typowe greckie miasto‑państwo miało do zagospodarowania zaledwie skrawek urodzajnej ziemi na równinie oraz pastwiska i lasy na stokach gór. Klimat sprzyjał uprawie winorośli i oliwek, dlatego greckie poleis stały się głównymi producentami wina i oliwy, którymi handlowały z innymi ludami. RxwfxAyDY6kaO Grecka amfora z wyspy Lemnos. Przechowywana w Muzeum Sztuki Starożytnej w Monachium w Niemczech Matthias Kabel, Wikimedia Commons, licencja: CC BY 2.5 „> Dlaczego Pierwsze Cywilizacje PowstaY Nad Wielkimi Rzekami Grecka amfora z wyspy Lemnos. Przechowywana w Muzeum Sztuki Starożytnej w Monachium w Niemczech Matthias Kabel, Wikimedia Commons, licencja: CC BY 2.5 Amfory służyły do transportu i przechowywania winogron, ryb, zboża, wina, a także oliwy, która znajdowała bardzo szerokie zastosowanie. Jako tłuszcz spożywczy była odpowiednikiem współczesnego masła i oleju. Była nie tylko podstawowym produktem w kuchni starożytnej Grecji, ale także – rozprowadzana po ludzkim ciele – służyła za mydło i kosmetyki. Produkowano z niej perfumy, a nawet stosowano ją jako paliwo do lamp. tf7JmKvjLO_0000001F R1V7jTZLAlVPC 1 Grecka triera – okręt wojenny z trzema rzędami wioseł. Model w Muzeum Niemieckim w Monachium Matthias Kabel, Wikimedia Commons, licencja: CC BY-SA 3.0 „> Dlaczego Pierwsze Cywilizacje PowstaY Nad Wielkimi Rzekami Grecka triera – okręt wojenny z trzema rzędami wioseł. Model w Muzeum Niemieckim w Monachium Matthias Kabel, Wikimedia Commons, licencja: CC BY-SA 3.0 Nieliczne tereny uprawne, które dostarczały niedostateczną ilość pożywienia, walki o władzę w miastach‑państwach czy potrzeba poszukiwania surowców naturalnych z czasem skłoniły Greków do zakładania miast poza Półwyspem Bałkańskim. Ze względu na opływające półwysep morza starożytni Grecy kładli duży nacisk na rozwój żeglugi, która ułatwiała im m.in. poznawanie nowych terenów. Od VIII w.p.n.e. rozpoczęła się wielka kolonizacja, kiedy to Grecy masowo przenosili się do innych rejonów basenu Morza Śródziemnego i Morza Czarnego. Polecenie 2 Wskaż tereny, na których Grecy założyli najwięcej kolonii. R1eVqt880w17d 1 Kolonizacja grecka i fenicka Krystian Chariza i zespół, „> Dlaczego Pierwsze Cywilizacje PowstaY Nad Wielkimi Rzekami Kolonizacja grecka i fenicka Krystian Chariza i zespół, tf7JmKvjLO_0000001Y

Jaki wpływ miały warunki naturalne na powstanie cywilizacji starożytnego Egiptu?

RdZczW8emFDuS Pustynia Sahara domena publiczna Już wiesz

  • Wytłumacz, jaki wpływ na powstanie cywilizacji mezopotamskiej miały rzeki Tygrys i Eufrat.
  • Przypomnij, w jaki sposób powstały pierwsze miasta‑państwa w Mezopotamii.

Powstanie cywilizacji starożytnego Egiptu było ściśle związane z rzeką Nil, Dolina Nilu doskonale nadawała się do zasiedlenia. Ludzie zamieszkiwali długi, wąski pas urodzajnej ziemi wzdłuż rzeki oraz jej deltę – trójkątny obszar przy ujściu Nilu do morza. Na południe od delty deszcz był rzadkością, dlatego rolnictwo egipskie opierało się niemal wyłącznie na wylewach Nilu. Rozbudowana sieć kanałów odprowadzała wodę do bardziej oddalonych pól. Ze względu na swoje położenie geograficzne Egipt przez wiele wieków nie był narażony na najazdy z zewnątrz. Chroniły go z dwóch stron pustynie, od południa katarakty, czyli naturalne progi wodne na Nilu, a od północy Morze Śródziemne i bagnista, pozbawiona portów delta. Z lotu ptaka najlepiej widać, że w Egipcie tylko wąski pas wzdłuż brzegów Nilu nadaje się pod uprawę: dalej rozciąga się pustynia. Polecenie 1 Wskaż na zdjęciu deltę Nilu. Rb2Os8th1FvrD Nocne zdjęcie Egiptu zrobione z Międzynarodowej Stacji Kosmicznej domena publiczna „> Dlaczego Pierwsze Cywilizacje PowstaY Nad Wielkimi Rzekami Nocne zdjęcie Egiptu zrobione z Międzynarodowej Stacji Kosmicznej domena publiczna Polecenie 2 Wyjaśnij, korzystając z mapy, dlaczego powstanie cywilizacji starożytnego Egiptu było uzależnione od warunków naturalnych. R10IdSaBsmAce 1 Mapa starożytnego Egiptu Krystian Chariza i zespół, licencja: CC BY 3.0 „> Dlaczego Pierwsze Cywilizacje PowstaY Nad Wielkimi Rzekami Mapa starożytnego Egiptu Krystian Chariza i zespół, licencja: CC BY 3.0 trZAZjrFjj_00000014 REOc6gh986SKp 1 Horus, bóg Słońca. Posąg obecnie znajduje się w Luwrze w Paryżu Musée du Louvre, „> Dlaczego Pierwsze Cywilizacje PowstaY Nad Wielkimi Rzekami Horus, bóg Słońca. Posąg obecnie znajduje się w Luwrze w Paryżu Musée du Louvre, Naturalną konsekwencją rozwoju rolnictwa i szybkiego przyrostu ludności było powstanie na przełomie IV i III tysiąclecia p.n.e. państwa egipskiego. Doszło wtedy do połączenia Górnego i Dolnego Egiptu.

See also:  Brintellix Wycofany Dlaczego

Zjednoczonym państwem władał król zwany faraonem faraonem, Egipt był więc monarchią, Faraon był utożsamiany z największymi bóstwami: bogiem nieba, Horusem, i bogiem Słońca, Re, Władza faraona była nieograniczona, a państwo było jego własnością – nadzorował gospodarkę i administrację, a jako pośrednik między bogami a ludźmi kontrolował sprawowanie kultu.

Faraonów po śmierci chowano we wspaniałych grobowcach, czyli piramidach. Piramidy w Gizie zbudowano dla faraonów: Cheopsa, Chefrena i Mykerinosa. Najwyższa z nich – piramida Cheopsa – jest najcięższą i największą budowlą świata. Waży ponad 6 mln ton i ma wysokość 139 m, czyli tyle, co mniej więcej 50‑piętrowy wieżowiec. Dlaczego Pierwsze Cywilizacje PowstaY Nad Wielkimi Rzekami Piramidy w Gizie Ricardo Liberato, Wikimedia Commons, licencja: CC BY-SA 2.0 trZAZjrFjj_000tp001 trZAZjrFjj_0000001R Przy wznoszeniu piramid pracowały tysiące chłopów, żołnierzy oraz jeńców wojennych. Umieszczenie olbrzymich kamiennych bloków na skarpie wymagało wysiłku wielu ludzi.

  • Polecenie 3 Przyjrzyj się uważnie rysunkowi, a następnie wytłumacz, w jaki sposób ułatwiano sobie zadanie wciągnięcia na górę gigantycznych głazów.
  • R4HV0U4ppXiBb 1 zadanie interaktywne Budowa piramidy Contentplus.pl sp.
  • Z o.o., Sol90, tylko do użytku edukacyjnego na epodreczniki.pl W Gizie zachowała się także największa na świecie rzeźba, wykuta w ogromnym bloku wapienia.

Znajduje się ona nieopodal piramid i wyobraża sfinksa – mityczne stworzenie o ciele lwa i głowie człowieka. Prawdopodobnie przedstawia faraona Chefrena w chroniącej od słońca chuście. R1ARiWAQjqgfJ 1 Dlaczego Pierwsze Cywilizacje PowstaY Nad Wielkimi Rzekami Sfinks Barcex, Wikimedia Commons, licencja: CC BY-SA 3.0 trZAZjrFjj_0000002A Na szczycie egipskiej hierarchii społecznej stał faraon. Wysoką pozycję mieli kapłani, którzy sprawowali kult, oraz urzędnicy, Egipt był krajem o bardzo rozbudowanej administracji. Dotyczyło to zarówno małych wsi, jak i centralnych urzędów na dworze faraona. Zadaniem urzędników był nadzór nad poborem podatków przeznaczonych m.in. na utrzymanie pałacu i dworu władcy. Podatki były zbierane w naturze, co oznacza, że ludność oddawała część wyhodowanych przez siebie zbóż, owoców, warzyw lub zwierząt. Urzędnicy nadzorowali również system irygacji pól, przechowywanie zapasów (część zbiorów magazynowano na wypadek nieurodzaju) i rozstrzygali ewentualne spory o ziemię i plony. W imieniu faraona krajem zarządzał wezyr, Podlegali mu będący fundamentem egipskiej administracji nomarchowie, zawiadujący nomami, czyli podstawowymi jednostkami administracyjnymi. Niższą pozycję zajmowali żołnierze, którzy obok kapłanów i urzędników stanowili elitę społeczeństwa Egiptu. Żyła ona z pracy rzemieślników, kupców i najliczniejszej grupy – chłopów, uprawiających ziemię należącą do faraona lub świątyń. Ponadto chłopi brali udział w pracach budowlanych zlecanych przez władcę i utrzymywali w należytym stanie system kanałów. RbBDP460D1fie Faraon Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0 „> Dlaczego Pierwsze Cywilizacje PowstaY Nad Wielkimi Rzekami Faraon Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0 RnnHKiQIKFkzM Kapłan Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0 „> Dlaczego Pierwsze Cywilizacje PowstaY Nad Wielkimi Rzekami Kapłan Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0 R1GmQy8pcIkW3 Rzemieślnik Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0 „> Dlaczego Pierwsze Cywilizacje PowstaY Nad Wielkimi Rzekami Rzemieślnik Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0 RxtY1Rt10GxoJ Żołnierz Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0 „> Dlaczego Pierwsze Cywilizacje PowstaY Nad Wielkimi Rzekami Żołnierz Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0 R1IVVKeCZyhl5 Urzędnik Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0 „> Dlaczego Pierwsze Cywilizacje PowstaY Nad Wielkimi Rzekami Urzędnik Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0 RvzLPkKexJ0R9 Chłop Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0 „> Dlaczego Pierwsze Cywilizacje PowstaY Nad Wielkimi Rzekami Chłop Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0 1 Ćwiczenie 1 R1QP4bekls7vz 1 zadanie interaktywne Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0. trZAZjrFjj_0000003M Państwo faraona powstało na początku III tysiąclecia p.n.e. i przetrwało prawie 3 tys. lat do 30 r.p.n.e., kiedy to włączone zostało do cesarstwa rzymskiego. Historię Egiptu dzieli się na podokresy: Stare Państwo, Średnie Państwo, Nowe Państwo i Okres Późny, Były one dobami stabilizacji politycznej oraz rozwoju gospodarki i kultury. Między nimi następowały tzw. Okresy Przejściowe, Nazwa ta odnosi się do czasów kryzysu i upadku. Jest ona nieco myląca – może się wydawać, że okresy te trwały krótko, gdy tymczasem każdy z nich liczył setki lat i stanowił odrębną epokę. RgfrA07XO5gU7 1 Oś czasu ukazująca historię Egiptu podzieloną na podokresy Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0 „> Oś czasu ukazująca historię Egiptu podzieloną na podokresy Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0 Dzieje Egiptu można także rozpatrywać z perspektywy dynastycznej: w starożytności panowało tu aż 31 dynastii (władców pochodzących z tego samego rodu), przez mniej więcej 2800 lat. Najdłużej, bo aż 257 lat, rządziła XVIII dynastia Tutenchamona (XV–XIII w.p.n.e.). Najkrócej – XXVIII dynastia, przy czym jeden z faraonów z niej się wywodzący władał Egiptem tylko przez sześć lat. R1bF9HxpQ8C9q 1 Oś czasu ukazująca historię Egiptu podzieloną na panujące dynastie Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0 „> Oś czasu ukazująca historię Egiptu podzieloną na panujące dynastie Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0 Ciekawostka Raz w historii państwa egipskiego faraonem była kobieta, Hatszepsut. Była władcą pokojowym, nie prowadziła wypraw wojennych i skupiła się na rozwoju gospodarczym państwa. Wbrew tradycji postanowiła przekazać władzę kolejnej kobiecie – córce królowej, Neferure, jednak nigdy do tego nie doszło. R2TasssU6wcXf Posąg Hatszepsut, przechowywany obecnie w Nowym Muzeum w Berlinie domena publiczna „> Dlaczego Pierwsze Cywilizacje PowstaY Nad Wielkimi Rzekami Posąg Hatszepsut, przechowywany obecnie w Nowym Muzeum w Berlinie domena publiczna trZAZjrFjj_0000004G Życie religijne Egipcjan było niezwykle bogate i złożone. Czcili oni wielu różnych bogów, dlatego ich religię nazywamy politeistyczną, Niektóre z bóstw miały postać ludzką, inne zwierzęcą. Poza tym czczono także bogów, których wyobrażano sobie jako ludzi z głowami zwierząt. Boski aspekt miały wszystkie zjawiska i elementy natury. Najważniejsi byli: bóg Słońca Re, bóg ziemi Geb, bogini nieba Nut oraz bóg świata podziemnego Ozyrys (syn Geba). Każde z bóstw opiekowało się określoną dziedziną życia. Bardzo rozbudowane były opowieści o bogach, czyli mitologia mitologia,1 Ćwiczenie 2 R1XqAcQ82Qsy1 1 zadanie interaktywne Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0. Lokalni bogowie zyskiwali na znaczeniu, kiedy okazywało się, że z miasta, w którym byli czczeni, wywodził się panujący faraon lub jego dynastia. W ten sposób Ptah z miasta Memfis, Re z Heliopolis czy Amon z Teb stali się ogólnoegipskimi bóstwami, które pomogły zjednoczyć kraj w okresach upadku i wzmocnić monarchię. trZAZjrFjj_000tp002 trZAZjrFjj_0000004X Starożytni Egipcjanie wierzyli w życie pozagrobowe, które mogło być szczęśliwsze niż życie doczesne. Uważali, że po śmierci następuje oddzielenie się duszy od ciała, jednak w pewnych wypadkach dusza może do niego powracać, odnajdując w nim schronienie. Podróży do krainy zmarłych miało dopomóc odpowiednie przygotowanie ciała – mumifikacja, która zapobiegała jego rozkładowi. Dla egipskiej religii charakterystyczny był kult utożsamianych z bogami zwierząt, które po śmierci również nierzadko mumifikowano. W ten sposób postępowano z tysiącami krokodyli, pawianów, kotów, ryb i ptaków. Być może chciano w ten sposób zapewnić zmarłym towarzystwo ulubionych zwierząt albo też zagwarantować im ulubione pożywienie. RdhiVQZQN9Vw1 1 Mumie zwierząt odkopane przez archeologów, obecnie przechowywane w Królewskim Muzeum w Toronto w Kanadzie domena publiczna „> Dlaczego Pierwsze Cywilizacje PowstaY Nad Wielkimi Rzekami Mumie zwierząt odkopane przez archeologów, obecnie przechowywane w Królewskim Muzeum w Toronto w Kanadzie domena publiczna R4qY8mEgatJxJ 1 Dlaczego Pierwsze Cywilizacje PowstaY Nad Wielkimi Rzekami Dolina Królów Nikola Smolenski, Wikimedia Commons, licencja: CC BY-SA 3.0 Miejsca pochówku znajdowały się zwykle na skraju pustyni, bo ziemia blisko rzeki była zbyt cenna i przeznaczano ją tylko pod uprawę. Najsławniejszym cmentarzem Egiptu jest Dolina Królów w okolicy Teb, gdzie w wykutych w skałach grobach chowano faraonów. Właśnie w Dolinie Królów odkryto bardzo bogato wyposażony grobowiec Tutanchamona. Na zdjęciu poniżej: pochodząca z tego okazałego grobu złota maska faraona. RNkm6lCjvUk2i Złota maska grobowa Tutanchamona, obecnie w Muzeum Kairskim Kačka a Ondra, Wikimedia Commons, licencja: CC BY 2.0 „> Dlaczego Pierwsze Cywilizacje PowstaY Nad Wielkimi Rzekami Złota maska grobowa Tutanchamona, obecnie w Muzeum Kairskim Kačka a Ondra, Wikimedia Commons, licencja: CC BY 2.0 trZAZjrFjj_0000005Q Ciekawostka Odkrycie grobowca Tutanchamona było jednym z najbardziej niezwykłych momentów w historii egiptologii, czyli nauki zajmującej się badaniem starożytnego Egiptu. Dokonał tego w 1922 roku w Dolinie Królów w Tebach brytyjski archeolog Howard Carter (czyt. Hołard Karter), finansowo wspomagany przez hrabiego George’a Carnarvona (czyt. Dżordża Karnawona). Kiedy pierwszy z nich zajrzał do grobowca, doszło między nimi do sławnego dialogu. „Widzi pan coś?” – zapytał Carnarvon. „Tak, cudowne rzeczy” – odparł Carter. Była to wielka sensacja: po raz pierwszy udało się otworzyć nienaruszony grób władcy Egiptu, wypełniony tysiącami drogocennych zabytków. Samo opróżnianie grobowca i katalogowanie znalezisk zajęło 10 lat. Z wielkim odkryciem Cartera wiąże się legenda mówiąca o tzw. klątwie faraona, według której każdego, kto naruszył wieczny spoczynek władcy Egiptu, czekała niechybna zguba. Przedwczesna śmierć miała spotkać wielu z tych, którzy w momencie odkrycia weszli do grobowca. Ofiarą klątwy został okrzyknięty sam hrabia Carnarvon, który zmarł kilka miesięcy po otwarciu grobu Tutenchamona. Rzeczywistą przyczyną jego śmierci było zakażenie krwi spowodowane niefortunnym skaleczeniem w czasie golenia – w miejscu ukąszenia komara, który był nosicielem bakterii lub grzybów. Historia o klątwie faraona była najpewniej stworzona przez ówczesnych dziennikarzy żądnych zwiększenia nakładów swoich gazet. RDVDS6tk9m6Fy Moment wejścia do grobowca Tutanchamona domena publiczna „> Dlaczego Pierwsze Cywilizacje PowstaY Nad Wielkimi Rzekami Moment wejścia do grobowca Tutanchamona domena publiczna trZAZjrFjj_00000061 Dla rozwoju kultury egipskiej ogromne znaczenie miało wynalezienie pisma, Najwcześniejszą jego postacią były hieroglify, czyli znaki obrazkowe. Na początku ich sens ograniczał się do rzeczy, które przedstawiały. Później oznaczały także kojarzone z tymi przedmiotami słowa i pojęcia, a wreszcie – sylaby i pojedyncze głoski. Na przykład znak przedstawiający słońce mógł oznaczać również światło, czas oraz dźwięk „r”. Po kilku wiekach upowszechniła się uproszczona forma pisma hieroglificznego używana na co dzień przez urzędników, kupców i pisarzy, zwana pismem hieratycznym. Teksty zapisywano atramentem na płachtach z pociętych, rozmoczonych i sprasowanych łodyg papirusu, Roślina ta rosła tylko w Egipcie. Papirus jako materiał pisarski stanowił dodatkowe źródło dochodu Egipcjan. Eksportowano go w wielkich ilościach do wielu krajów. Był używany powszechnie aż do pojawienia się w średniowieczu papieru, którego nazwa pochodzi właśnie od papirusu. R1R7sakzhNVLR Słowo „hieroglify” pochodzi z języka greckiego; oznacza „święte znaki”. Egipcjanie używali hieroglifów przede wszystkim do zapisywania tekstów religijnych i dokumentów państwowych. Andrea, licencja: CC BY-SA 3.0 „> Dlaczego Pierwsze Cywilizacje PowstaY Nad Wielkimi Rzekami Słowo „hieroglify” pochodzi z języka greckiego; oznacza „święte znaki”. Egipcjanie używali hieroglifów przede wszystkim do zapisywania tekstów religijnych i dokumentów państwowych. Andrea, licencja: CC BY-SA 3.0 Ćwiczenie 3 Jakie przedmioty, części ciała i zwierzęta przedstawiają hieroglify na powyższej ilustracji? Postaraj się rozpoznać ich jak najwięcej. Papirus wyrabiano z pociętej na wąskie paski rośliny, które układano warstwami na krzyż, a następnie ubijano młotkiem, żeby uzyskać jednolitą fakturę. Rwqg6Zr7VAC11 Papirus domena publiczna „> Dlaczego Pierwsze Cywilizacje PowstaY Nad Wielkimi Rzekami Papirus domena publiczna 1 Ćwiczenie 4 Jak sądzisz, który z materiałów pisarskich był trwalszy: papirus czy kamień, w którym wykuwano litery? Wymień korzyści, które płynęły ze stosowania papieru jako materiału pisarskiego i porównaj jego przydatność z użytecznością kamienia. uzupełnij treść trZAZjrFjj_0000006S Ostatnie świadectwa używania pisma hieroglificznego pochodzą z IV w.n.e. Później jego znajomość zanikła. Hieroglify rozszyfrował w 1822 roku francuski znawca języków orientalnych Jean‑François Champollion (czyt. Żan Fransła Szampoljon). Stało się to możliwie dzięki dokładnej analizie fragmentu dekretu królewskiego z II w.p.n.e., który został wykuty w tzw. Kamieniu z Rosetty. Tekst zapisano w trzech wersjach: posługując się hieroglifami, pismem demotycznym, które rozwinęło się z pisma hieratycznego, oraz greckim alfabetem. Rjot4pEfSDKmj Kamień z Rosetty. Obecnie przechowywany jest w zbiorach Muzeum Brytyjskiego w Londynie Hans Hillewaert, Wikimedia Commons, licencja: CC BY-SA 4.0 „> Dlaczego Pierwsze Cywilizacje PowstaY Nad Wielkimi Rzekami Kamień z Rosetty. Obecnie przechowywany jest w zbiorach Muzeum Brytyjskiego w Londynie Hans Hillewaert, Wikimedia Commons, licencja: CC BY-SA 4.0 Polecenie 4 Wyjaśnij, w jaki sposób porównywanie tego samego tekstu utrwalonego za pomocą trzech rodzajów pisma mogło być pomocne w rozszyfrowaniu hieroglifów.1 Ćwiczenie 5 R178Pl7ax1Dd6 1 zadanie interaktywne Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0. trZAZjrFjj_00000078 R1SwjGCKQkqCN 1 Przekrój piramidy Cheopsa – budowli wzniesionej dzięki skrupulatnym wyliczeniom matematyków oraz planom nakreślonym przez architektów starożytnego Egiptu Contentplus.pl sp. z o.o., Sol90, tylko do użytku edukacyjnego na epodreczniki.pl „> Dlaczego Pierwsze Cywilizacje PowstaY Nad Wielkimi Rzekami Przekrój piramidy Cheopsa – budowli wzniesionej dzięki skrupulatnym wyliczeniom matematyków oraz planom nakreślonym przez architektów starożytnego Egiptu Contentplus.pl sp. z o.o., Sol90, tylko do użytku edukacyjnego na epodreczniki.pl Wynalezienie pisma nie było jedynym osiągnięciem Egipcjan. Znali bardzo dobrze matematykę i geometrię, które przydawały się w administracji oraz przy budowie piramid. Byli świetnymi inżynierami, Wznoszone przez nich wielkie budowle wymagały starannego projektowania i skomplikowanych obliczeń, dlatego posługiwali się podobnym do naszego dziesiętnym systemem liczbowym. Opanowali również umiejętność obliczania ułamków i dzielenia liczb. Praktyczny wymiar miały ich badania z zakresu astronomii, Jako pierwsi stosowali kalendarz oparty na ruchach ciał niebieskich, w ich przypadku – Księżyca i gwiazdy o nazwie Syriusz. Według Egipcjan rok składał się z 365¼ dnia, 12 miesięcy i 3 pór roku, określanych wedle pór siewu, wylewu i zbioru. Obserwacja nieba i doskonalenie kalendarza umożliwiały przepowiadanie wylewów Nilu. Kalendarz, którym posługujemy się obecnie, jest wzorowany na kalendarzu egipskim. Egipcjanie wynaleźli także zegar wodny, Mumifikacja umożliwiła im poznanie ludzkiej anatomii oraz rozwój medycyny i farmaceutyki, m.in. zaczęli stosować olej rycynowy jako maść leczniczą, środek przeczyszczający i ważny składnik leków. Są oni autorami pierwszych podręczników sztuki lekarskiej i farmaceutycznej, utrwalonych na papirusowych zwojach. R13danh5ESGzo 1 Papirus zapisany pismem hieratycznym z około 1600 r.p.n.e., będący najstarszym zachowanym traktatem na temat chirurgii. Obecnie znajduje się w Nowojorskiej Akademii Medycznej domena publiczna „> Dlaczego Pierwsze Cywilizacje PowstaY Nad Wielkimi Rzekami Papirus zapisany pismem hieratycznym z około 1600 r.p.n.e., będący najstarszym zachowanym traktatem na temat chirurgii. Obecnie znajduje się w Nowojorskiej Akademii Medycznej domena publiczna trZAZjrFjj_0000007Z

Jaki wplyw na życie czlowieka ma rozwoj cywilizacji?

Rozwój cywilizacji – skutki pozytywne i negatywne – Ściągi, wypracowania, lektury W XIX wieku nastąpił gwałtowny rozwój techniki i przemysłu, co w znacznym stopniu zmieniło naszą cywilizację. Rozwój ten trwa cały czas i nabiera coraz większego tempa. Zastanówmy się jednak, jak wszystko to wpływa na świat, w którym żyjemy, na nas samych? Niewątpliwie cywilizacja jest dla nas korzystna.

Dzięki niej ludzkość się rozwijała, rozwija i rozwijać będzie. Osiągnęliśmy to, czym teraz jesteśmy – mamy domy, pracę i pod dostatkiem żywności dzięki rozwojowi rolnictwa. Czerpiemy zasoby z głębi ziemi i wykorzystujemy je, aby mieć energię i budulec. Możemy korzystać z takich wynalazków jak samochody, telefony, komputery, samoloty.

Przemieszczanie się po świecie nie stanowi żadnego problemu, podobnie jak komunikacja z każdym zakątkiem na Ziemi. Rozwijamy nie tylko technikę, ale i wiedzę, do której mamy szeroki dostęp, uczymy się wielu języków świata, poznajemy różne kultury. Jakże daleko nam teraz do chodzących po drzewach małp, na których poziomie ewolucyjnym był kiedyś nasz gatunek! Jedynym problemem wydaje się być brak pieniędzy na niektóre z tych dobrodziejstw cywilizacji – nie ukrywajmy, bywają one kosztowne, a poziom życia ludzi jest zróżnicowany.

  1. Innym problemem jest niewłaściwe zarządzanie gospodarką państw, brak pomysłów rządowych na optymalizację rozwoju.
  2. Jednak nie wszystko jest takie piękne, jak by się wydawało.
  3. XIX wiek oprócz rewolucji przemysłowej zapoczątkował też degradację środowiska naturalnego.
  4. Ludzie zaczęli dążyć do tego, aby sobie dogodzić jak najbardziej, zapominając o tym, że nie żyją w pustce! Wszyscy żyjemy przecież na tej samej planecie, która daje nam wodę, roślinność, zapewnia życie.

Zapatrzeni w nas samych, kłopoty ze środowiskiem odsuwamy na bok. CO z tego, że rzeka jest brudna? Przecież w kranie mam wodę! Co z tego, że giną lasy? Przecież mamy dużo warzyw w sklepach! Po co nam ten las? Przecież to można postawić fabrykę, hipermarket, osiedle domków jednorodzinnych! Przez ludzką bezmyślność, samolubność i zachłanność ginie roślinność ziemi, a wraz z nią zwierzęta.

Giną całe ekosystemy, zapewniające równowagę życia. Nie myślimy wcale o tym, co będzie za kilkadziesiąt lat, za kilkaset. Nas już tu przecież nie będzie. A nasze dzieci? Wnuki? Nie myślimy o ich przyszłości – zabiegani, zajęci pracą, w wiecznej pogoni za własnym dobrobytem. Cywilizacja i technika wcale nie są dobrodziejstwem ludzkości.

Nie potrafimy bowiem właściwie z nich korzystać, przez co niszczymy nasz świat i szkodzimy sobie samym. A przecież wystarczyłoby trochę pomyśleć i wyrzucane odpady posegregować i wykorzystać powtórnie lub zutylizować, zamiast składować je na ogromnych wysypiskach.

Wystarczyłoby wybudować oczyszczalnię ścieków przy fabryce, która zanieczyszcza rzekę i truje, Nie potrafimy zmusić się do ochrony przyrody. Parków narodowych jest jak na lekarstwo. Zieleń w mieście? – jeśli jest, to w takim stanie, że szkoda mówić. Zaśmiecona, zadeptana, a czystym powietrzu można tylko pomarzyć.

W pobliżu dużych miast nie ma miejsc, gdzie można by było wypocząć w weekend – nie ma jezior, gdzie można się wykąpać, ładnych miejsc do pospacerowania. Wszystkie tereny, które można przeznaczyć np. pod park, zostają zabudowane blokami i sklepami. My sami również cierpimy w wyniku tego wszystkiego.

Tempo i styl życia, technika i wieczny przyprawiają nas o zaburzenia psychiki. Coraz więcej osób korzysta z porad psychologów i psychiatrów. Znany jest przypadek pewnego starszego pana, który zarzucił swoje codzienne zajęcia i wiecznie siedział w domu z wędką i łowił ryby. Według tego, co twierdziła jego – nie dawał sobie rady z natłokiem elektroniki i nowinek technicznych – komputery, telefony, mikrofalówki.

Po prostu nie dał rady. Widać więc, że nadmierny rozwój techniki i cywilizacji wcale nie jest korzystny, może wręcz doprowadzić do obłędu. Wiele słyszy się też o tzw. chorobach cywilizacyjnych, które pojawiły się masowo w ostatnich czasach. Jeszcze kilkadziesiąt lat temu były to nieliczne przypadki, a teraz przybierają postać epidemii.

To przy nich nic! Teraz chorujemy na choroby serca, nadciśnienie, nowotwory i, Mimo tego całego dobrobytu, wiele regionów świata przymiera głodem. Z niedożywienia i głodu umiera co roku 50 milionów ludzi na całym świecie – to więcej osób niż mieszkańców Polski! Mimo pomocy od innych państw, kraje te (głównie z tzw.

Trzeciego Świata – Afryki, ale i Ameryki Południowej) nie potrafią właściwie wykorzystać tego, co otrzymują. Nie mają bowiem wystarczającej wiedzy ani możliwości. Powinniśmy więc wstrzymać nieco nasz pęd do przodu i zastanowić się nad tym, co robimy. Rozwoju naszej cywilizacji nie da się uniknąć. : Rozwój cywilizacji – skutki pozytywne i negatywne – Ściągi, wypracowania, lektury

Gdzie i kiedy powstaly pierwsze cywilizacje?

Z Wikibooks, biblioteki wolnych podręczników. Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Mezopotamia była krainą położoną w dorzeczu dwóch wielkich rzek: Tygrysu i Eufratu (dzisiejszy Irak). W VI tysiącleciu p.n.e. zaczęli zasiedlać ją rolnicy, którzy wykorzystywali wylewy wymienionych rzek do nawadniania swoich pól. Wylewy były jednak nieregularne i mogły być niszczycielskie, dlatego też zbudowano tzw. system irygacyjny – sieć nawadniających kanałów. W Mezopotamii powstawać zaczęły nadwyżki żywności, co umożliwiło części ludności zajęcie się innymi czynnościami, niż uprawa pola. Rozwinęło się rzemieślnictwo i tkactwo, zaczęły powstawać pierwsze miasta. Rewolucję tą nazywamy urbanistyczną. Pierwszą cywilizację w Mezopotamii stworzyli w IV tysiącleciu p.n.e. Sumerowie – lud nieznanego pochodzenia. Nigdy nie zbudowali oni jednolitego państwa, żyli natomiast w niezależnych miastach-państwach, np. w Ur, Uruk, Kisz, Lagasz. Aby usprawnić zarządzanie miastami stworzyli pismo, które pierwotnie składało się z licznych obrazków, z czasem upraszczano je, aż w końcu przeobraziło się w składające się z licznych symbolicznych znaków pismo klinowe. Do innych osiągnięć Sumerów zalicza się wynalezienie koła, rozwinięcie matematyki, czy astronomii. Zarówno królowie Sumerów, jak i późniejszych ludów, które żyły w Mezopotamii byli władcami despotycznymi – mieli oni nieograniczoną władzę, tworzyli prawo i mu nie podlegali. W 2340 roku niezależnym państwom-miastom sumeryjskim położył kres władca akadyjski Sargon Wielki, który utworzył w Mezopotamii rozległe imperium. Wkrótce jednak monarchia ta upadła pod naporem ludów z gór Zagros. W drugim tysiącleciu p.n.e. powstało inne imperium – Babilonia, której twórcą był Hammurabi. Stworzył on tzw. Kodeks Hammurabiego – zbiór praw, którego główną zasadą było „Oko za oko, ząb za ząb”. Równocześnie w górnej Mezopotamii powstała Asyria – imperium ze stolicą w Assur. Po okresie kryzysu, który dotknął także Babilonię Asyria odrodziła się w pierwszym tysiącleciu p.n.e. Jej władcy opanowali prawie cały Bliski Wschód oprócz Półwyspu Arabskiego (Syrię, Fenicję, Palestynę, Dolny Egipt). Imperium upadło jednak pod ciosami podlegających mu Babilończyków. Na gruzach Asyrii odrodziła się Babilonia, która swym zasięgiem objęła prócz rodzimych ziem także Syrię, Fenicję i Palestynę. W 539 roku Cyrus Wielki, król Persów – ludu żyjącego w dzisiejszym Iranie napadł na Babilon i zniszczył go. Persowie stworzyli potężne imperium, sięgające aż po Grecję na zachodzie. Kres ich państwu położył dopiero Aleksander Wielki w IV wieku p.n.e. Inną wielką cywilizacją starożytności był Egipt, zjednoczony około 3000 roku p.n.e. przez Menesa, który przybrał tytuł faraona, czyli króla. Egipt rozwijał się w dolinie i w delcie rzeki Nil, która wylewając regularnie użyźniała glebę i stwarzała dogodne warunki do życia. Pozostałe obszary (z wyjątkiem oaz) zajmowały pustynie. W Egipcie istniała ściśle ustalona drabina społeczna, na której szczycie stał faraon, któremu doradzał najwyższy urzędnik w państwie – wezyr. Po za nimi bardzo dużą rolę odgrywali kapłani, którzy byli nie tylko organizatorami kultu, ale także zajmowali się nauką. O bezpieczeństwo kraju dbała armia, resztę społeczeństwa stanowili natomiast należący do faraona chłopi, zajmujący się uprawą roli lub zadaniami wyznaczonymi przez władcę (np. budową piramid). Egipcjanie byli wyznawcami politeizmu – wierzyli w wiele bóstw, spośród których najważniejsi byli Re – bóg słońca, Ozyrys – pan zaświatów, zabity przez brata Seta, złe bóstwo wojny, Horus – bóg światła, Izyda – bogini-matka. Wierzono, że po śmierci dusza człowieka jest sądzona i jeżeli jej serce jest cięższe od piórka, zostaje pożerana, jeżeli jest natomiast lżejsza trafia do świata umarłych, przypominający ziemski, jednak nieco lepszego. Aby zapewnić zmarłych faraonom (lub arystokratom, chłopi byli bowiem zbyt ubodzy) szczęście po śmierci do ich grobowców wkładano przedmioty codziennego użytku, a ich ściany pokrywano magicznymi tekstami. Monumentalne grobowce faraonów, w kształcie ostrosłupa, nazywamy piramidami. Egipcjanie używali trzech rodzajów pisma: hieroglificznego, hieratycznego i demotycznego. Żydzi, zwani Izraelitami lub Hebrajczykami są ludem pochodzenia semickiego. Wywodzą się najprawdopodobniej z Półwyspu Arabskiego i spokrewnieni są z Arabami. Wyznają oni religię monoteistyczną – czczą jednego Boga (wyznawanego także przez chrześcijan i muzułmanów), którego imię brzmi Jahwe. Ważnym elementem w religii starożytnych Żydów była tzw. Arka Przymierza – skrzynia, w której przechowywano m.in. tablice z dwunastoma przykazaniami. Obecnie nie wiadomo, co stało się z Arką. Na ziemie dzisiejszego Izraela Żydzi przybyli w I połowie drugiego tysiąclecia p.n.e. Według Biblii ich protoplastą był Abraham, który zawarł przymierze z Bogiem. Jego potomkowie po dziesięcioleciach wędrówek znaleźli się w Egipcie, gdzie zostali zniewoleni przez faraona. Żydów z niewoli uwolnił dopiero Mojżesz, który odnowił przymierze z Jahwe i po 40 latach wędrówki przez pustynię przyprowadził ich do Izraela – Ziemi Obiecanej. Plemiona Hebrajczyków zjednoczone zostały w XI wieku p.n.e., kiedy ustanowiono monarchię. Pierwszym królem był Saul, po nim natomiast rządzili Dawid i jego syn Salomon, w czasach których Izrael osiągnął szczyt świetności. Powstała wtedy Świątynia Jerozolimska. Po śmierci Salomona państwo zostało podzielone na dwa królestwa: południowe (Judę) ze stolicą w Jerozolimie i północne (Izrael) ze stolicą w Samarii. Izrael upadł w VIII wieku p.n.e., napadnięty przez Asyrię, Juda zaś w VI wieku p.n.e., zaatakowana przez Babilonię, której władcą był Nabuchodonozor II. Król ten uprowadził elity żydowskie do Babilonu. Okres, w którym znajdowały się one w niewoli nazywamy niewolą babilońską. Zakończyła się ona wraz z upadkiem Babilonii pod ciosami Persów, którzy pozwolili Hebrajczykom wrócić do ojczyzny. W tym czasie ostatecznie ukształtowała się kultura i religia żydowska. Ostateczny kres starożytnego państwa Izraela przyszedł wraz z podbojem rzymskim. Rzymianie w 70 roku n.e. zburzyli odbudowaną po najeździe babilońskim Świątynię Jerozolimską i rozproszyli ludność żydowską. Wygnanie Izraelitów nazywamy diasporą. Trwała ona do 1948 roku n.e., gdy powstało nowożytne państwo Izrael.

See also:  Dlaczego Chc Zmienić Pracę

Kiedy powstały pierwsze cywilizacje?

Ogólna charakterystyka pierwszych cywilizacji. – Ściągi, wypracowania, lektury Cywilizacja – jest to stan rozwoju społeczeństwa ludzkiego w danym okresie historycznym, ze szczególnym uwzględnieniem kultury materialnej, przeciwstawiany stanowi dzikości i barbarzyństwa.

Początki pierwszych cywilizacji sięgają trzeciego tysiąclecie przed naszą erą. Dokonał się wówczas wielki postęp w życiu ówczesnych ludzi. Pierwsze neolityczne osady zaczęły się powiększać, aż osiągnęły rozmiary pierwszych, starożytnych państw – miast. możliwy był dzięki temu, że udomowił zwierzęta i nauczył się uprawiać rolę, a na niej hodować pierwsze,

Ta zmiana w życiu ludzkości nastąpiła gdyż około 8 tysięcy lat przed naszą erą, nastąpiła zmiana klimatu, który znacznie się ocieplił. To z kolei pozwoliło ludziom na zmianę trybu życia. Na obszarach bliskiego wschodu zaczęto uprawiać pierwsze zboża, które pierwotnie były specyficznym rodzajem traw.

  1. Uprawa zbóż pozwoliła ludziom na uzyskanie nadwyżki żywności czyli swego rodzaju dobrobytu.
  2. To natomiast wymusiło na ludziach takie zorganizowanie się, aby zapobiec ewentualnej grabieży zgromadzonych zapasów.
  3. Była to droga do powstania pierwszych większych zorganizowanych społeczności, czyli doprowadziło do powstania pierwszych miast.

Za najstarsze miast uważa się Jerycho, powstałe około 9 tysięcy lat p.n.e. Badania archeologiczne wykazały, że prawdopodobnie około 8,5 tys. lat p.n.e. miasto to otoczyło się pięciometrowym murem z wieżami obronnymi. Dowodzi to z kolei, że musiała już wówczas istnieć jakaś grupa ludzi, która pełniła funkcję władz, organizujących tak duże przedsięwzięcie.

  1. Rewolucja, która się wówczas dokonała polegała także na udomowieniu pierwszych gatunków zwierząt.
  2. Pierwszym udomowionym zwierzęciem była owca, którą zaczęto hodować na terenie Mezopotamii już ok.9 tysięcy lat p.n.e., następnie udomowiono kozy.
  3. Około 7 tysięcy lat p.n.e., na terenie dzisiejszej Turcji hodowano już bydło i bydło rogate.

Rozpoczęcie osiadłego trybu życia niosło dla ludzi poważne konsekwencje. były więc plusy i minusy tej zmiany.

Do minusów możemy zaliczyć:- wzrost liczby chorób zakaźnych, choroby stawów (spowodowane wilgocią)- w pierwszym okresie skrócił się czas życia ludzi.- ludzie byli mniej rośli.Do plusów z kolei należy zaliczyć:+ podniósł się poziom życia ludzi+ pojawiła się nadwyżka żywności+ pojawiła się grupa kupców przyczyniających się do wymiany towarów+ pojawiła się konieczność zorganizowania społeczności+ wykształciła się elita władzy, zarządzająca społecznością ludzi+ pojawiła się grupa rzemieślników przetwarzających towary i surowce

Około 3 tysięcy lat p.n.e. ludzkość wyszła z okresu zurbanizowanej wspólnoty i weszła w okres pierwszych cywilizacji. Cechą charakterystyczną pierwszych cywilizacji jest to, że wszystkie one powstały w dolinach wielkich rzek. Człowiek znajdował w nich bowiem żyzną ziemię, która pomieszana z rzecznym mułem znakomicie nadawała się pod uprawę.

  1. Rzeki miały także wielkie znaczenie jako szlaki komunikacyjne, którymi przenosili się ludzie, towary i wiadomości.
  2. Rzeki dostarczały wreszcie sporej ilości pożywienia, dlatego w ich pobliżu gęstość zaludnienia była dużo wyższa niż w pozostałych regionach.
  3. Rzeka była błogosławieństwem dla mieszkających w ich pobliżu ludzi ale mogła także stać się ich przekleństwem.

Aby zapobiegać gwałtownym skutkom powodzi człowiek musiał w jakiś sposób zaingerować w ich stan naturalny. Trzeba było więc sypać wały ochronne, osuszać zalane tereny budując się kanałów odwadniających. Starano się także rozszerzyć pola uprawne poprzez budowę sieci kanałów nawadniających, aby za ich pośrednictwem dostarczać wodę do dalej położonych terenów, aby te mogły wydawać plony.

Te niesłychanie wówczas skomplikowane prace możliwe były do wykonania jedynie przez zorganizowane społeczności, którymi ktoś musiał pokierować. Innymi słowy potrzebne było, W dolinach wielkich rzek najwcześniej powstały i rozwijały się najbujniej miasta. były to w owych czasach duże osady, liczące około kilku tysięcy mieszkańców.

Miasto wyrastało jako miejsce sprawowania władzy. W nim mieszkała grupa rządzących, to tu składano ofiary bogom. Zbudowano w nich więc okazałe pałace dla władców i wspaniałe świątynie, które były równocześnie magazynami żywności. w miastach mieszkali też rzemieślnicy.

Cechą charakterystyczną miast starożytnych było to, że w ich pobliżu znajdowały się pola uprawne, z których utrzymywali się w większości ich mieszkańcy. Była to zasadnicza różnica w porównaniu z miastami, które powstały w późniejszej epoce. Istnienie państwa, jego struktur oraz konieczność zarządzania jego zasobami przyczyniły się później do wynalezienia pisma,.

służyło ono bowiem początkowo do zapisywania danin, ilości produktów złożonych w magazynach, wydatków i przychodów. Oczywiście ludzie w tamtych czasach żyli nie tylko w dolinach wielkich rzek. Także poza nimi pojawiły się później miasta, ze swoimi charakterystycznymi budowlami.

Należy jednak pamiętać, że miasta w dolinach wielkich rzek powstały najwcześniej i rozwijały się najbardziej dynamicznie. Do najstarszych cywilizacji zaliczamy cywilizację stworzoną przez Sumerów, zamieszkujących tereny między Eufratem i Tygrysem czyli Mezopotamię, cywilizację Chińską powstałą nad Żółtą Rzeką, nad Indusem oraz nad Nilem.

Wszystkie one powstały niemal w równym czasie, choć za najstarszą uważa się cywilizację stworzoną przez Sumerów, około 3 tysięcy lat przed Chrystusem. Mezopotamia. Na południu Mezopotamii, ponad 3 tysiące lat p.n.e. osiedlili się Sumerowie. O ich pochodzeniu wiemy stosunkowo niewiele, ale odegrali w dziejach tego regionu bardzo ważną rolę.

  1. Podstawą ich cywilizacji było 12 miast – państw, które jednak nie stanowiły nigdy ścisłego związku.
  2. Rozwinęły się one nad dwoma potężnymi rzekami Eufratem i Tygrysem.
  3. Rzeki te charakteryzowały się tym, że wylewały co roku ale nieregularnie.
  4. Sumerowie stworzyli bardzo rozwiniętą cywilizację.
  5. Byli wynalazcami pisma klinowego, które było najszerzej stosowane na całym starożytnym wschodzie.

Sumerowie zapoczątkowali w tym regionie technikę uprawy roli, a także kulturę duchową. stworzyli wierzenia, literaturę i sztukę. Sumerom wiele zawdzięczają takie nauki jak : matematyka i, Posługiwano się tu już w tych czasach systemem dziesiętnym i sześćdziesiętnym.

Sumeryjscy matematycy potrafili przeprowadzać działania na dużych liczbach, a w użyciu były także tabele pierwiastków kwadratowych i sześciennych. Podobnie wysokie osiągnięcia należy odnotować w dziedzinie astronomii. Stworzono kalendarz a także astrologię, gdyż Sumerowie dostrzegali związek między położeniem gwiazd a losami człowieka.

Wśród licznych miast Mezopotamii, już nie sumeryjskiego okresu, najsłynniejszy był Babilon. Miasto to próbowało dokonać zjednoczenia ziem między Eufratem i Tygrysem. najbardziej znanym władcą był Hammurabi, twórca zbioru praw, który jako jedyny przetrwał w całości do naszych czasów.

Egipt. Cywilizacja w tym kraju jest nieco młodsza niż sumeryjska. Państwo egipskie powstało nad Nilem, rzeką która podobnie jak Eufrat i Tygrys również co roku wylewała. Wylewy tej rzeki były jednak bardziej regularne, właściwie od nich uzależnione było życie w Egipcie. Początkowo Egipt podzielony był na dwie części: Egipt Dolny i Górny.

zjednoczenia państwa dokonał około 3100 r.p.n.e. faraon Narmer. W Egipcie, w którym przeważały pustynie, miast było niewiele, a ludność zajmowała się głównie rolnictwem. Prace uzależnione były od corocznych wylewów Nilu, które następowały w okolicach lipca.

  • Wody ustępowały z zalanych pól około września-października i wówczas przystępowano do prac na polach.
  • Jakakolwiek uprawa roślin możliwa była tylko w okolicach gdzie rzeka wylewając, zostawiała po sobie grubą warstwę życiodajnego mułu.
  • Aby rozszerzyć uprawy budowano więc rozwiniętą sieć kanałów nawadniających.

Na czele państwa egipskiego stał władca despotyczny – faraon. Władca uważany był przez poddanych za boga, dlatego oddawano mu należytą cześć. Ogromnie ważną rolę w państwie egipskim odgrywali kapłani. Często pomagali faraonowi w rządzeniu państwem, nadzorowali wznoszenie wielkich budowli, znali medycynę, architekturę i astronomię.

  1. Zdarzało się, że byli w stanie doprowadzić do obalenia samego faraona.
  2. Egipcjanie stworzyli rozbudowaną religię, która była religią politeistyczną.
  3. Stworzyli bogate wyobrażenia dotyczące życia pozagrobowego.
  4. W tym właśnie celu wznoszono w starożytnym Egipcie ogromne piramidy, które miały być grobowcami dla faraonów.

Historia Egiptu dzieli się na trzy okresy : okres starego państwa, średniego państwa i nowego państwa. Starożytna, Grecja jest położona na Południu Europy. Jako jedna z najstarszych cywilizacji nie powstała w dolinie wielkich rzek,Tereny Półwyspu Bałkańskiego są terenami górzystymi, co zadecydowało o tym, że Grecy nie stworzyli jednego państwa, podobnego choćby to starożytnego Egiptu, ale ich państwo składało się z kilkudziesięciu państw – miast( ), które zachowywały niezależność i rządziły się samodzielnie.

Ziemi dobrej jakości, która nadawała się pod upraw ę nie było zbyt wiele. Na najlepszych glebach siano pszenicę, na mniej wymagających – jęczmień. Na dużą skalę w starożytnej Grecji uprawiano winną latorośl i drzewa oliwne. Z racji bliskości morza, Grecy zajmowali się żeglugą i handlem morskim. Obszar nad Morzem Egejskim zaludniony był od bardzo dawnych czasów.

Jego kolejni mieszkańcy przybywali tu z północy Półwyspu Bałkańskiego i z Azji Mniejszej. To prawdopodobnie stamtąd przybył lud, który stworzył najstarszą cywilizację w tym rejonie, która powstała na Krecie. Za datę jej powstania przyjmuje się przełom IV i III tysiąclecia.

Mieszkańcy Krety byli doskonałymi żeglarzami, a ślady ich obecności można dostrzec w Egipcie czy w Syrii. Urzędnicy kreteńscy posługiwali się pismem, którego do dziś nie udało się odczytać. Osady znajdujące się na wyspie były podporządkowane władcy. który rezydował we wspaniałym pałacu w Knossos. Jego ruiny stanowią do dziś jeden z najwspanialszych zespołów zabytków starożytności.

Cywilizację powstałą na Krecie nazywamy często cywilizacją minojską, od imienia jej mitycznego króla. Pierwsze plemiona mówiące językiem greckim przybyły do basenu Morza Egejskiego na początku II tysiąclecia i przenikały następnie do Grecji i na pobliskie wyspy.

  • Grecy przejęli bardzo dużo od Kreteńczyków z ich cywilizacji.
  • Grecy zaatakowali w końcu Kretę i przejęli władanie nad wyspą.
  • W Grecji środkowej i południowej powstały państwa, z których najważniejsze były Mykeny.
  • Właśnie dlatego ten okres w historii Greków nazywamy okresem mykeńskim.
  • Na przełomie XII i XI wieku p.n.e państwa greckie przeżyły katastrofę, która zniszczyła ich kulturę.

Pojawiła się wtedy ostatnia fala migracyjna, plemion stojących na niższym stopniu rozwoju, niż ludność podbita. Zmieniły się wtedy w sposób radykalny stosunki społeczne i formy ustroju. Grecy znaleźli się w wyjątkowej sytuacji, gdyż przez kilka wieków znaleźli się poza zasięgiem jakichkolwiek najazdów z zewnątrz.

  1. Dzięki temu byli w stanie wykształcić wyjątkowy ustrój, którzy Grecy nazywali polis.
  2. Największymi greckimi polis, były i Sparta.
  3. Przeciętna polis greckie była jednak dużo mniejsza i liczyła od kilku do kilkudziesięciu tysięcy mieszkańców.
  4. Państwo dla Greków było wspólnotą obywateli.
  5. Podstawowe, najważniejsze decyzje zapadały na zgromadzeniu wszystkich obywateli.

Grecy stworzyli również wspaniałą politeistyczne religię. Ich bogowie mieli ludzki wygląd, ale byli istotami nieśmiertelnymi. Każdy z nich odpowiadał za inną dziedzinę życia. Największym z pośród greckich bogów był Zeus, pan nieba i ziemi. Innymi najważniejszymi bóstwami byli: HERA -, Zeusa, opiekunka żon i matek, ATENA – bogini sprawiedliwej wojny i mądrości, – bóg mórz i rzek, DIONIZOS – bóg winnej latorośli, AFRODYTA – bogini piękności, APOLLO – bóg sztuk pięknych i muz.

Greecy urządzali swym bogom huczne święta i składali im ofiary z darów natury lub ze zwierząt. Ku czci ZEUSA organizowano w Olimpii sportowe, a ku czci DIONIZOSA – spektakle teatralne. Każda z greckich polis miała swego boga – opiekuna. ATENY – była drugą pod względem wielkości grecką polis, położone były w Attyce, niemal nad samym morzem.

Oknem na świat dla mieszkańców miasta był olbrzymi port PIREUS, który oddalony był o kilka kilometrów. W pobliżu Aten, w górach Laurion znajdowała się kopalnia srebra, która przynosiła miastu pokaźne dochody. Mieszkańcy słynęli z wyrobów wspaniałej ceramiki malowanej.

Ustrój Aten ulegał zmianom na przestrzeni wieków. Najpierw rządzili nimi królowie, później nastąpiły rządy najbogatszych rodów, zwane oligarchią, które w V wieku p.n.e zastąpiono rządami ludu, czyli demokracją. Wówczas to najważniejsze decyzje zapadały na zgromadzeniu wszystkich obywateli. Najcięższymi czasami dla starożytnych Greków były wojny z Persami w V wieku p.n.e.

Wówczas to świat grecki potrafił się zjednoczyć przeciwko wspólnemu wrogowi. Największą rolę wówczas odegrały Ateny i Sparta. Grecy co prawda zostali pokonani w wąwozie termopilskim w 480 roku p.n.e, lecz odnieśli wspaniałe zwycięstwa pod Maratonem w 490 roku p.n.e i pod Salaminą w 479 roku p.n.e.

  • Później jednak Grecy nie potrafili ze sobą żyć w zgodzie, dlatego gdy tylko Persowie zostali pokonani doszło do wojny domowej między stronnikami Aten i Sparty,
  • Wojnę tą nazywamy wojną peloponeską.
  • SPARTA – Sparta powstała z połączenia pięciu osad, położonych w dolinie rzeki Eurotas.
  • Obywatele Sparty zwrócili się przeciwko swoim sąsiadom, podbijając ich tereny i zamieniając ich w ludność podbitą.

Powstało w ten sposób największe terytorialnie polis. Jedynymi pełnoprawnymi obywatelami byli w tym państwie potomkowie mieszkańców pierwszych pięciu osad. Tylko oni brali udział w zgromadzeniu i sprawowali urzędy. Sparta była państwem o charakterze militarnym.

Dzieci już od najmłodszych lat przygotowywano do bycia żołnierzami. Służył do tego specjalny system wychowania chłopców już od najmłodszych lat. Dzięki temu Spartanie mogli się poszczycić najlepszą armią lądową w całej Grecji. Starożytny Rzym. Rzym położony jest w południowej Europie, na Półwyspie Apenińskim, nad rzeką,

Według legendy najstarsi Rzymianie wywodzili się od uciekinierów z ginącej Troi, którzy po długiej wędrówce dotarli do krainy zwanej Lacjum Legenda informuje, że miasto miało zostać założone przez Romulusa, który zabił swego brata – bliźniaka Remusa.

Najczęściej przyjmowaną datą uznawaną za początek miasta jest rok 753 p.n.e, Po Romulusie Rzymem mieli rządzić królowie, jednak ich władza została obalona. Późniejszy ustrój rzymski nazwano republiką, czyli rzeczą wspólną wszystkich obywateli. Na czele państwa stali dwaj konsulowie, wybierani spośród ogółu obywateli.

W rządzeniu pomagali im urzędnicy. Najważniejsze decyzje państwowe zapadały na zgromadzeniu ludowym, w którym brali udział wszyscy obywatele. Za koniec czasów republiki uważa się rządy Juliusza Cezara, który mianował się dożywotnim dyktatorem. Jego następca Oktawian August zapoczątkował nowy ustrój – cesarstwo.

Rzym stworzył ogromne imperium, którego najdalsze granice sięgały do Brytanii i Galii na zachodzie, Eufratu i Tygrysu na wschodzie. Północna granica oparła się natomiast o, Te wspaniałe sukcesy Rzym zawdzięczał swojej doskonale wyszkolonej armii. Legioniści rzymscy potrafili nie tylko doskonale walczyć w otwartej bitwie, ale i zdobywać obwarowane miasta.

Opanowanie Italii zajęło Rzymowi 2,5 wieku. Ostatnie niezależne miasto poddało się w 264 roku p.n.e, Pokonane państwa, Rzym nie tylko podbijał, ale łączył ze sobą sojuszem działającym tylko w jedną stronę. Sojusznicy Rzymu nie dostarczali pomocy zbrojnej, a część płaciła daniny.

Okres wielkich podbojów rozpoczął się w 264 roku p.n.e, kiedy to wybuchła pierwsza wojna poza Italią. Pierwszym groźnym przeciwnikiem Rzymu była Kartagina, a wojny z nią toczone- ostatecznie zwycięskie przez Rzym, w latach 264 – 146 rok p.n.e.- nazywamy wojnami punickimi, Kartagina była miastem założonym przez Fenicjan w IX wieku p.n.e, a jej głównym dochodem był handel morski o wielkim zasięgu.

Po opanowaniu terenów północnej Afryki i części Sycylii Kartagina urosła w siłę i popadła w konflikt interesów z Rzymem. Na zachodzie Europy Rzym zmagał się z ludami barbarzyńskimi, a na wschodzie z państwami hellenistycznymi. Aż do połowy II wieku Rzym był w stanie zabezpieczyć się skutecznie przed najazdami barbarzyńców.

Było to możliwe dzięki systemowi obrony, który polegał na rozmieszczeniu wojsk wzdłuż ufortyfikowanej granicy cesarstwa. Jednak od III wieku ta zapora okazała się już nieskuteczna Przez granicę na Renie i Dunaju zaczęły przeprawiać się oddziały barbarzyńców, które zaczęły atakować krainy imperium rzymskiego nie znające dotąd wojen.

Barbarzyńcy wdzierali się w głąb imperium i nie nękani przez nikogo plądrowali rzymskie terytorium, a następnie z łupami wracali do siebie, nie myśląc o osiedlaniu się w granicach Rzymu. Te nieustanne najazdy wyczerpywały rzymską armię i niszczyły prowincje.

Innym sygnałem wskazującym na kryzys w Rzymie było załamanie się stabilności władzy cesarskiej. W ciągu najgorszego okresu lat 235 do 284 roku cesarzami obwołano prawie 50 osób. Najczęściej byli to uzurpatorzy lub wodzowie zwycięskich armii. Nowa fala najazdów barbarzyńców na imperium rzymskie rozpoczęła się w drugiej połowie IV wieku, a największe nasilenie osiągnęła w V wieku.

Te najazdy różniły się tym od pozostałych, że barbarzyńcy już nie tylko plądrowali, ale chcieli się już osiedlić w granicach imperium rzymskiego. Dużo gorsza sytuacja pod tym względem występowała w zachodniej części cesarstwa. Barbarzyńcy zajmowali tu kolejne prowincje. : Ogólna charakterystyka pierwszych cywilizacji. – Ściągi, wypracowania, lektury

Kto stworzyl pierwsza cywilizacje?

Sumerowie – Zacznijmy od Sumerów. Wierzymy, że ich cywilizacja uformowała się w południowej Mezopotamii w około 4000 lat p.n.e – albo 6000 lat temu – co by oznaczało, że stworzyli pierwszą cywilizację miejską w regionie. Jako jeden z pierwszych systemów zapisu powstało tam około 3000 lat p.n.e pismo klinowe, polegające na wyciskaniu w miękkiej glinie znaków rylcem o trójkątnym przekroju.

  • Okoliczne ludy dostosowały ten system do zapisu języków ojczystych i używały przez następne 2000 lat, mówiąc w przybliżeniu.
  • Potem został wyparty przez alfabet fenicki (jego rozwinięciem są litery, które właśnie czytasz), który stał się dominującym mniej więcej w pierwszym tysiącleciu p.n.e.
  • Pisarze pierwszego na świecie wielkiego dzieła literatury, Eposu o Gilgameszu używali pisma klinowego.

Mieszkańcy Mezopotamii w ogóle znaleźli dla tej techniki szeroki użytek – prowadzili księgi handlowe, pisali listy, opowiadali historie. Kolejny niezwykle istotny wynalazek – koło – również przypisywany jest Sumerom. Najstarsze znalezione koło datowane jest na rok 3500 p.n.e.

  1. I znaleziono je w Mezopotamii.
  2. Sumerowie budowali statki umożliwiające im podróż do Zatoki Perskiej i handel z innymi wczesnymi cywylizacjami, na przykład Harappanami w północnych Indiach.
  3. Wymieniali tkaniny, wytwory skórzane i biżuterię za ich kamienie półszlachetne, miedź, perły oraz kość słoniową.
  4. Sumerowie wyznawali religię politeistyczną – czyli wierzyli w wielu bogów, z których większość była antropomorficzna, czyli w kształcie i zachowaniu podobna człowiekowi.

Świątynie dla tych bóstw konstruowane były na wierzchu masywnych zigguratów, które znajdujemy w centrach większości ich miast. Struktury te były efektem wieloletniej pracy tysięcy ludzi.